Boşanma sürecinde ve sonrasında eşlerin ve çocukların geçimini güvence altına almak için nafaka farklı türlerde talep edilebilir. TMK ekseninde her nafaka türünün amacı ve talep zamanı birbirinden ayrılır.
Nafaka Türleri
Dava sürerken hükmedilen tedbir nafakası, boşanmadan sonra çocuk için ödenen iştirak nafakası ve boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek eş için yoksulluk nafakası başlıca türlerdir. Ayrıca yardım nafakası, altsoy-üstsoy arasındaki bakım yükümlülüğüne dayanır. Talebin doğru adlandırılması, hangi koşulların inceleneceğini belirler.
Miktarın Belirlenmesi
Nafaka miktarı, tarafların gelir ve giderleri, çocuğun ihtiyaçları ve tarafların ekonomik gücü birlikte değerlendirilerek takdir edilir. Amaç, ödeyenin gücünü aşmadan hak sahibinin ihtiyacını karşılamaktır. Koşullar sonradan değişirse nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması ayrı bir dava ile istenebilir.
- Tarafların gelir ve malvarlığı durumunun ortaya konması
- Çocuğun eğitim, sağlık ve barınma ihtiyaçlarının belgelenmesi
- Değişen koşulların uyarlama davasına dayanak yapılması
Talep Zamanı ve Usul
Tedbir nafakası boşanma davası içinde dava süresince istenirken, iştirak nafakası boşanmadan sonra da talep edilebilir. Yoksulluk nafakasının ise boşanma davasıyla birlikte veya sonrasında belirli koşullarla istenmesi gündeme gelir. HMK ve 4787 ile ilgili aile mahkemesi usulü, bu taleplerin görüleceği çerçeveyi oluşturur.
Tahsil ve İcra
Nafaka ödenmezse, biriken alacak için icra takibi yapılabilir; ödememenin ısrar etmesi halinde ayrıca yaptırım da gündeme gelebilir. Bu nedenle nafaka kararının ve ödeme tarihlerinin kayıt altında tutulması önemlidir.
Bu açıklamalar geneldir. Nafakanın türü ve miktarı her ailenin koşullarına göre değiştiğinden, talep öncesinde hukuki değerlendirme almanız yerinde olur.