Nafaka, bir kişinin bakım ve geçim ihtiyacının, kanunen yükümlü olan kişi tarafından karşılanmasıdır. Boşanma davasıyla iç içe gibi görünse de, farklı türleri ve farklı hukuki dayanakları bulunur. Bu rehber, TMK ekseninde nafaka türlerini ve belirlenme ölçütlerini ele alır.
Nafaka Türleri
- Tedbir nafakası: dava sürerken geçici olarak hükmedilir
- Yoksulluk nafakası: boşanma nedeniyle yoksulluğa düşen eş için
- İştirak nafakası: velayeti kullanmayan eşin çocuğa katkısı
- Yardım nafakası: yardım etmezse yoksulluğa düşecek yakınlar için
Her tür farklı koşullara bağlıdır. Örneğin yoksulluk nafakasında talep eden eşin boşanmada daha ağır kusurlu olmaması ve boşanmayla yoksulluğa düşmesi aranır.
Miktar Nasıl Belirlenir?
Mahkeme; tarafların ekonomik ve sosyal durumunu, gelir ve giderlerini, çocuğun ihtiyaçlarını ve hakkaniyeti birlikte değerlendirir. Amaç, yükümlüyü ödeyemez hâle getirmeden ihtiyaç sahibinin makul geçimini sağlamaktır. Bu nedenle gelir belgeleri ve gider kalemleri dosyaya somut biçimde sunulmalıdır.
Nafakanın Uyarlanması
Belirlenen nafaka, koşullar değiştiğinde sabit kalmak zorunda değildir. Tarafların gelir durumundaki esaslı değişiklik ya da çocuğun artan ihtiyaçları, nafakanın artırılması veya azaltılması talebine dayanak olabilir. Uyarlama talebi, değişikliğin somut biçimde ispatına dayandırılmalıdır.
Ödenmeyen Nafaka ve Sonuçları
Nafakanın ödenmemesi hâlinde icra yoluyla tahsil mümkündür. Ayrıca ödenmeyen nafaka bakımından kanunun öngördüğü yaptırımlar gündeme gelebilir. Alacaklı için ödeme tarihlerinin ve eksik ödemelerin düzenli kaydı, sonraki taleplerde işini kolaylaştırır.
Nafaka uyuşmazlıklarında sonuç; tarafların ekonomik durumuna, kusura ve çocuğun ihtiyaçlarına göre değişir. Bu açıklamalar geneldir; kendi durumunuza uygun talep ve miktar için bir hukukçuyla değerlendirme yapmanız önerilir.