Nafaka uyuşmazlıklarında taraflar çoğu zaman haklılığın ahlaki boyutuna odaklanır; oysa mahkemenin yaptığı iş, tarafların ödeme gücü ile ihtiyaç arasındaki dengeyi belgelere bakarak kurmaktır. Türk Medeni Kanunu tedbir, iştirak, yoksulluk ve yardım nafakasını farklı şartlara bağlar. Aile mahkemelerinin görev alanını belirleyen 4787 sayılı Kanun ile Hukuk Muhakemeleri Kanunu ise ispatın nasıl yürüyeceğini çerçeveler. Bu yazı, nafaka dosyasında delil kurgusunu ele alıyor.
Nafaka Türünü Ayırt Etmek
Talebin türü, toplanacak delili doğrudan değiştirir. Çocuk için istenen iştirak nafakasında çocuğun eğitim, sağlık ve barınma giderleri öne çıkar. Yoksulluk nafakasında ise boşanma sonucunda yoksulluğa düşme olgusunun ortaya konması gerekir. Yardım nafakasında altsoy, üstsoy ve kardeşler arasındaki bakım yükümlülüğü ile talep edenin yoksulluğu birlikte değerlendirilir. Aynı dilekçede bu türlerin gerekçelerinin birbirine karışması, dosyanın odağını dağıtır.
Uygulamada En Çok Eksik Kalan Kayıtlar
- Çocuğun okul, kurs ve sağlık harcamalarına ilişkin dönemsel belgeler
- Kira, aidat ve fatura ödemelerinin talep eden adına yapıldığını gösteren dekontlar
- Karşı tarafın kayıt dışı gelirine ilişkin somut ve doğrulanabilir veriler
- Yaşam standardındaki değişimi gösteren dönem karşılaştırması
- Talebin miktar bakımından nasıl hesaplandığını gösteren kalem dökümü
Ekonomik Durumun Araştırılmasını Talep Etmek
Gelir araştırması çoğu dosyada mahkemece yapılır; ancak talebin kapsamı taraf dilekçesiyle genişletilebilir. Sosyal güvenlik kayıtları, tapu ve trafik sicili, banka hareketleri ve vergi kayıtlarına ilişkin isteklerin hangi kurumdan ne amaçla isteneceğinin ayrı ayrı belirtilmesi, dosyanın tek celsede tamamlanma ihtimalini artırır. Genel ifadelerle yapılan araştırma talepleri, çoğu zaman eksik cevaplarla döner.
Talep Miktarını Kurma Sırası
- Aylık zorunlu giderler kalem kalem listelenir ve belgeleriyle eşleştirilir.
- Giderin çocuğa düşen payı ile talep edene düşen payı ayrıştırılır.
- Karşı tarafın gelirine ilişkin bilinen veriler ayrı bir tabloya konur.
- Tedbir nafakası talebi, dava süresinin uzunluğu gözetilerek baştan istenir.
- Artırım ihtiyacına karşı ileriye dönük uyarlama talebi dilekçede yer alır.
Koşullar Değiştiğinde
Nafaka miktarı sabit değildir. Tarafların gelirinde, çocuğun ihtiyaçlarında veya yaşam koşullarında esaslı bir değişiklik olduğunda artırım, azaltım ya da kaldırma talep edilebilir. Bu tür davalarda ispat yükü değişikliği ileri sürene aittir; dolayısıyla değişimin yaşandığı dönemin belgeleri zamanında saklanmalıdır.
Bu değerlendirmeler genel bilgi niteliğindedir. Nafaka hesabı kişilerin somut koşullarına göre şekillendiğinden, talep oluşturmadan önce dosyanızın ayrıntılı biçimde incelenmesi faydalı olacaktır.