Anlaşmalı boşanmada tarafların en çok yanıldığı nokta, protokolün imzalandığı anda her şeyin çözüldüğünü varsaymaktır. TMK boşanmanın koşullarını ve sonuçlarını, HMK yargılama usulünü, 4787 sayılı Kanun ise aile mahkemelerinin yapısını düzenler. Protokol, hâkim tarafından uygun bulunup hükme bağlanana kadar tarafları kesin biçimde bağlayan bir sonuç doğurmaz; bu nedenle metnin dikkatle kurulması gerekir.
Protokolün hukuki ağırlığı ne zaman doğar
Taraflar aralarında anlaşsa dahi, boşanmanın ve fer'i sonuçların hüküm ifade etmesi mahkeme kararına bağlıdır. Duruşmada beyanından dönülmesi hâlinde süreç çekişmeli hâle gelebilir. Bu nedenle protokol hazırlanırken, anlaşma bozulursa hangi delillerle devam edileceği de arka planda düşünülmelidir.
Ölçülebilir madde nasıl yazılır
Uygulamada en çok sorun çıkaran maddeler, taraflara iyi niyetle açık görünen ama uygulamada tartışmaya elverişli olan maddelerdir. Bir yükümlülük yazılırken şunlar netleştirilmelidir:
- Kimin, kime, ne kadar ödeme yapacağı ve ödemenin hangi tarihte gerçekleşeceği
- Ödemenin hangi hesaba ve hangi yöntemle yapılacağı
- Devri kararlaştırılan malın tapu, plaka veya seri numarasıyla belirlenmesi
- Masrafların ve vergilerin hangi tarafa ait olacağı
- Yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde sonucun ne olacağı
Çocuğa ilişkin düzenlemelerin sınırı
Velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakasına dair maddeler tarafların serbestçe belirleyebileceği alanın dışında kalır; hâkim çocuğun üstün yararını gözeterek düzenlemeyi değerlendirir. Kişisel ilişki takvimi yazılırken gün, saat, teslim ve iade yeri ile tatil dönemleri açıkça belirlenmelidir. Belirsiz bırakılan bir takvim, boşanmadan sonra tekrarlayan uyuşmazlıkların en yaygın kaynağıdır.
Mal rejimi tasfiyesinin protokole taşınması
Tasfiyeye ilişkin hususlar protokolde kapsanmazsa, boşanma sonrasında ayrı bir sürecin konusu olabilir. Bu nedenle taşınmazlar, araçlar, banka hesapları, şirket payları ve borçlar bakımından hangi kalemin kimde kalacağı ve karşılıklı hak taleplerinden feragat edilip edilmediği açıkça yazılmalıdır. Kapsam dışı bırakılan konular varsa, bunların saklı tutulduğu ayrıca belirtilmelidir.
Anlaşma bozulursa çekişmeli sürece hazırlık
Anlaşma ihtimali güçlü olsa bile, süreç boyunca kayıtların düzenli tutulması yerinde olur. Ortak yaşama ve mali duruma ilişkin belgeler, gelir kayıtları ve tapu bilgileri hazır tutulduğunda, sürecin çekişmeli hâle gelmesi durumunda zaman kaybı yaşanmaz. Kişilerin özel hayatına müdahale oluşturabilecek yöntemlerle elde edilen kayıtların ise ayrıca hukuka uygunluk bakımından değerlendirilmesi gerekir.
Aktarılanlar genel çerçeveyi anlatır; her ailenin mali yapısı ve çocukların durumu farklıdır. Protokolün somut duruma göre kaleme alınması ve duruşma öncesinde gözden geçirilmesi için hukuki destek alınması önerilir.