Boşanma sürecinin ilk günlerinde en çok gecikmeye uğrayan talep, çoğu zaman en acil olanıdır: geçici tedbir niteliğindeki nafaka. TMK ve HMK çerçevesinde dava süresince alınabilecek bu tedbirler, dava dilekçesinde doğru kurulmadığında aylar sonra ancak yeni bir talep ve yeni bir inceleme ile gündeme gelir.
Talebin Dilekçedeki Yeri
Tedbir nafakası, dava sonunda hükmedilecek nafakadan farklıdır; yargılama devam ederken geçerli olmak üzere istenir. Dilekçede yalnızca "nafakaya hükmedilmesi" denilip geçici tedbir talebi ayrıca yazılmazsa, mahkemenin bu konuda ara karar kurması beklenmez. Aynı şekilde çocuk yönünden istenen tedbir ile eş yönünden istenen tedbirin ayrı ayrı gösterilmesi gerekir; ikisi tek kalem hâlinde yazıldığında miktar ve kişi bakımından belirsizlik doğar.
Miktarı Neyin Belirlediği
Talep edilen tutar, tarafların ekonomik durumu ile ihtiyaç arasındaki dengeye göre değerlendirilir. Bu nedenle dilekçeye eklenmesi gereken şey rakamın kendisi değil, rakamı açıklayan tablodur: kira, okul, sağlık ve düzenli giderlerin belgeli dökümü ile karşı tarafın gelirine ilişkin somut emareler. Belge sunulamıyorsa bunların araştırılması ayrıca talep edilmelidir; talep edilmeyen araştırma kendiliğinden yapılmaz.
Sık Görülen Usul Zaafları
- Tedbir talebinin dilekçenin sonuç kısmına hiç yazılmaması
- Çocuk ve eş için istenen tedbirlerin ayrıştırılmaması
- Gelir araştırması talebinin ileri sürülmemesi
- Ara kararla hükmedilen nafakanın başlangıç tarihinin takip edilmemesi
- Değişen koşullara rağmen talebin güncellenmemesi
Karar Sonrası Takip Sırası
- Tedbire ilişkin ara karar metni temin edilir; miktar, kişi ve başlangıç tarihi netleştirilir.
- Ödemelerin banka üzerinden ve açıklama yazılarak yapılması sağlanır.
- Ödeme yapılmayan aylar tablo hâlinde takip edilir; birikmiş alacak belirsiz bırakılmaz.
- Tahsil edilemeyen kısım için icra takibi seçeneği, geciktirilmeden değerlendirilir.
- Gelir veya ihtiyaç değiştiğinde artırım ya da azaltma talebi ayrı bir dilekçeyle ileri sürülür.
Aile Mahkemesi Usulüne Özgü Noktalar
4787 sayılı Kanun çerçevesinde kurulan aile mahkemelerinde, uzmanlardan görüş alınması ve çocuğun durumuna ilişkin inceleme yaptırılması mümkündür. Çocukla kişisel ilişki ve velayete ilişkin geçici düzenlemeler de tedbir nafakasıyla birlikte istenebilir. Bu taleplerin ayrı ayrı ve gerekçeli biçimde kurulması, dosyanın ilerleyen aşamalarında tekrar tekrar aynı konunun tartışılmasını önler.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirmedir; tarafların gelir durumu, çocuğun yaşı ve dosyadaki delil tablosu sonucu değiştirebilir. Aile hukuku dosyalarında en baştan hukuki destekle ilerlemek, sonradan telafisi güç kayıpların önüne geçer.