Mal rejimi tasfiyesi, çoğu dosyada boşanma davasının gölgesinde kaldığı için usul kusurları en sık bu başlıkta ortaya çıkar. Taraflar bir protokol metni üzerinde anlaştıklarını düşünürken, metnin kapsamı ve talep biçimi yüzünden tasfiye alacağı fiilen tartışılamaz hale gelebilir. Aşağıdaki kontrol listesi, TMK ve HMK çerçevesinde protokol hazırlanırken hangi eksiklerin geri dönülmesi güç sonuçlar doğurduğunu sırayla ele alır.
Protokol Kaleme Alınmadan Önce Netleşmesi Gereken Başlıklar
- Eşler arasında geçerli olan rejimin ne olduğu: sözleşmeyle başka bir rejim seçilmediyse yasal rejim uygulanır ve tasfiye buna göre kurulur.
- Her malvarlığı kaleminin kişisel mal mı yoksa edinilmiş mal mı sayılacağı ve bunun hangi belgeyle gösterileceği.
- Rejimin sona erdiği anın hangi tarih kabul edileceği; değerlendirme bu ana bağlı yapılır.
- Bir eşin diğerinin malına katkısı varsa, bunun katkı payı mı yoksa değer artış payı mı olarak ileri sürüleceği.
- Banka, tapu, kredi ve araç kayıtlarının protokol imzasından önce güncel dökümle doğrulanıp doğrulanmadığı.
Usule Aykırı İşlemin Doğduğu Tipik Anlar
- Protokole konulan geniş kapsamlı feragat ifadesinin, aslında tartışılmamış tasfiye alacaklarını da kapsar biçimde okunması.
- Boşanma davasında yalnızca boşanma ve nafaka talep edilip, tasfiye isteminin ayrı bir talep olarak hiç kurulmaması.
- Talep sonucunun rakamsal veya belirlenebilir biçimde yazılmaması nedeniyle mahkemenin isteği somutlaştıramaması.
- Delil listesinin süresinde sunulmaması ve sonradan getirilen belgelerin dosyaya girmesinin usulen sınırlanması.
- Karşı tarafın malvarlığına ilişkin kurum yazılarının hiç istenmemesi, dolayısıyla eksik bir tabloyla anlaşma imzalanması.
Talebi Ölçülebilir Hale Getirmek
Tasfiye istemi, hangi malın hangi gerekçeyle hangi kaleme sokulduğunu gösteren bir tablo ile desteklenmediğinde çoğunlukla eksik incelemeye açık kalır. Her kalem için edinim tarihi, ödeme kaynağı, kredi kullanıldıysa taksitlerin kim tarafından karşılandığı ve varsa bağış ya da miras yoluyla gelme durumu ayrı satırda gösterilmelidir. Bu tablo, protokolün ekonomik dengesini imzadan önce görünür kılar.
Hakim Onayı Olmadan Protokol Ne İfade Eder
Aile mahkemelerinin kuruluşunu düzenleyen 4787 sayılı Kanun kapsamındaki uyuşmazlıklarda, eşlerin anlaşma metni tek başına kesin sonuç doğuran bir belge değildir; boşanmanın feri sonuçlarına ilişkin düzenlemeler hakim tarafından uygun bulunup hükme geçirilmedikçe taraflar arasında bağlayıcılık tartışmalı kalır. Bu nedenle protokolün imza tarihi ile duruşmada beyan edilme anı arasında malvarlığında değişiklik olup olmadığı ayrıca kontrol edilmelidir.
Kısa Değerlendirme
Buradaki başlıklar genel bir yol haritasıdır; her ailenin malvarlığı yapısı, evlilik süresi ve belge durumu sonucu değiştirebilir. Protokol imzalanmadan önce dosyanın kendi koşulları üzerinden hukuki değerlendirme yaptırmak, sonradan düzeltilmesi güç adımların önüne geçer.