Nafaka, tek bir kurum gibi görünse de talep türüne göre farklı zaman kurallarına tabidir. TMK'nın ilgili hükümleri bazı talepler için kesin bir zaman sınırı öngörürken, bazıları koşullar değiştikçe her zaman gündeme getirilebilir. Bu ayrımı bilmeden açılan dava, esasa girilmeden reddedilebilir.
Nafaka Türleri Aynı Saate Bağlı Değildir
- Tedbir nafakası: dava sürerken geçici koruma sağlar, yargılamanın her aşamasında istenebilir.
- Yoksulluk nafakası: boşanmanın sonucudur ve talep zamanı bakımından en dar kurala tabidir.
- İştirak nafakası: çocuğun bakımı içindir; velayet kendisinde olmayan taraftan istenir.
- Yardım nafakası: aile bireyleri arasındaki bakım yükümlülüğüne dayanır ve boşanmadan bağımsızdır.
Boşanmadan Sonra Yoksulluk Nafakası İstemek
Nafaka boşanma davasında hiç talep edilmemişse, boşanmanın kesinleşmesinden sonra ayrı bir davayla istenmesi kanunda öngörülen bir yıllık süreye tabidir. Bu süre geçtikten sonra açılan dava, koşullar ne kadar ağır olursa olsun zamanaşımı itirazıyla karşılaşır. Bu nedenle boşanma dosyasında nafaka talebinin hiç ileri sürülmemiş olması, tarafın kalıcı bir hak kaybına uğraması riskini taşır.
Artırım, Azaltma ve Kaldırma Davalarında Zaman
Hükmedilmiş bir nafakanın miktarı, tarafların ekonomik durumundaki değişikliğe göre yeniden düzenlenebilir. Bu davalar için başlangıçta kesin bir hak düşürücü süre öngörülmez; belirleyici olan değişikliğin gerçekleşmiş ve ispatlanabilir olmasıdır. Ancak geçmişe dönük talepler bakımından sınırlama doğar; bu yüzden koşullar değiştiğinde beklemek, geçmiş dönem farkının istenememesine yol açabilir.
Talebin Miktar ve Delil Yönünden Kurulması
- Tarafların gelir, gider ve malvarlığı tablosu belge düzeyinde hazırlanır.
- Çocuğun eğitim, sağlık ve barınma giderleri kalem kalem gösterilir.
- Talep edilen tutarın hangi ihtiyaca karşılık geldiği açıklanır.
- Karşı tarafın ödeme gücüne ilişkin araştırma talepleri dilekçeye eklenir.
Nafakanın Ödenmemesi Hâlinde
Hükmedilen nafaka ödenmediğinde alacak, icra yoluyla takip edilebilir; ayrıca infaz hukukunu ilgilendiren yaptırımlar gündeme gelir. Bu yaptırımların da kendi başvuru süresi bulunduğundan, ödenmeyen her ay ayrı ayrı takip edilmelidir. 4787 sayılı Kanun uyarınca bu uyuşmazlıklar aile mahkemelerinde görülür.
Nafaka dosyalarında tarafların ekonomik ve sosyal durumu sonucu doğrudan etkiler; burada anlatılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır. Boşanma kararınızın kesinleşme tarihini kontrol ederek hangi sürenin işlediğini bir hukukçuya doğrulatmanız faydalı olur.