Boşanma sürecinde en çok değer kaybına yol açan hata, mal rejimi tasfiyesinin sonraya bırakılması ve sürelerin gözden kaçmasıdır. Katılma alacağı talebi boşanma davasının bir parçası değil, ayrı bir dava konusudur ve kendi zamanaşımına tabidir. Bu ayrım kurulmadan yapılan planlama, kazanılmış bir boşanma dosyasının ardından hakkın fiilen kullanılamamasına yol açabilir.
Hangi Mal Kimin Sayılır
TMK'da yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma olarak düzenlenmiştir. Tasfiyede eşlerin kişisel malları ile edinilmiş malları ayrıştırılır; kişisel mala yapılan katkı veya edinilmiş malla finanse edilen kişisel mal, değer artış payı ya da denkleştirme talebi doğurabilir. Bu nedenle her mal kalemi için üç soru ayrı ayrı yanıtlanmalıdır: ne zaman edinildi, hangi kaynakla ödendi, hâlen kimin adına kayıtlı.
Tasfiye Davası Ne Zaman Karara Bağlanır
Mal rejiminin tasfiyesi, boşanma kararı kesinleşmeden sonuçlandırılamaz. Uygulamada tasfiye davası açılıp boşanma dosyasının kesinleşmesi bekletici mesele yapılır. Bu, tasfiye davasının hiç açılmaması gerektiği anlamına gelmez; aksine, sürelerin korunması bakımından davanın zamanında açılması önemlidir. Mal rejimi, boşanma davasının açıldığı tarih itibarıyla sona ermiş sayıldığından, dava tarihinden sonraki edinimler kural olarak tasfiye dışında kalır.
Süre Riskinin Doğduğu Nokta
Evliliğin sona ermesinden doğan dava hakları, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren işleyen zamanaşımına tabidir. Kesinleşme tarihinin dosyadan takip edilmemesi ve tarafların uzlaşma görüşmeleriyle vakit geçirmesi, bu sürenin fark edilmeden dolmasına neden olur. Bu nedenle kesinleşme şerhli karar örneği alınır alınmaz tarih takvime işlenmeli, uzlaşma görüşmeleri sürerken de dava süresi ayrıca izlenmelidir.
Mal Kaçırmaya Karşı Erken Tedbirler
- Tapu, trafik ve şirket pay kayıtları için erken aşamada araştırma yapılması
- Banka hesap hareketleri ve kredi ödemelerinin dava tarihinden geriye doğru incelenmesi
- Devri muhtemel taşınmazlar bakımından ihtiyati tedbir veya ihtiyati haciz talebi
- Üçüncü kişiye yapılan devirlerde muvazaa iddiasının ayrı dava olarak değerlendirilmesi
- Ziynet eşyası taleplerinin ayrı delil listesiyle ispatlanması
Görev ve Talep Kurgusu
- 4787 sayılı Kanun uyarınca aile mahkemesinin görevli olduğu doğrulanır.
- Talep, katılma alacağı ve değer artış payı bakımından ayrı kalemler hâlinde yazılır.
- Değerin bilirkişi incelemesiyle belirleneceği dosyalarda belirsiz alacak tercihi değerlendirilir.
- Faiz başlangıcı ve harç yönünden HMK çerçevesinde talep sonucu netleştirilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Evlilik tarihi, mal edinme biçimi ve boşanma dosyasının seyri tasfiyenin sonucunu değiştirebileceğinden, boşanma kararı kesinleşmeden önce mal rejimi planlaması için hukuki görüş alınması önerilir.