Anlaşmalı boşanmanın kolay göründüğü nokta, aslında en çok sonraki uyuşmazlığı doğuran noktadır: aceleyle yazılan protokol. Metin uygulanabilir değilse, taraflar boşandıktan kısa süre sonra bu kez icra ve nafaka dosyalarında karşı karşıya gelir. Bu rehber, protokolü baştan icra edilebilir kurmanın yollarını anlatır.
Eksik bırakılan başlıklar nasıl dava doğurur
Protokolde düzenlenmeyen her konu, boşanmadan sonra ayrı bir dava konusudur. En sık atlanan başlıklar; ev eşyasının paylaşımı, ortak kredi borcunun kimde kalacağı, çocuğun eğitim ve sağlık giderlerinin nasıl karşılanacağı ve tarafların birbirlerine karşı hangi taleplerden feragat ettiğidir. Metin, başka talebimiz yoktur cümlesiyle kapatılacaksa, bu cümlenin neyi kapsadığı ayrıca yazılmalıdır.
Ölçülebilir yazım: velayet, kişisel ilişki ve nafaka
Uygulanabilirliğin ölçütü, üçüncü bir kişinin metni okuyarak ne yapılacağını anlayabilmesidir. Bu nedenle:
- Kişisel ilişki günleri, saatleri ve teslim yeri açıkça belirtilmelidir
- Nafaka miktarının hangi ölçüte göre artacağı yazılmalıdır
- Ödemenin hangi hesaba ve ayın kaçında yapılacağı sabitlenmelidir
- Yaz tatili ve bayram düzeni ayrı başlıkta ele alınmalıdır
Mal rejiminin tasfiyesi dışarıda kalırsa
Mal rejiminden kaynaklanan alacaklar protokole dâhil edilmediğinde, bu talepler boşanmanın kesinleşmesinden sonra ayrıca ileri sürülür ve kendi zamanaşımına tabidir. Süre, evlilik birliğinin sona ermesiyle işlemeye başlar; tarafların ilişkilerinin bozulmasıyla değil. Bu ayrım gözden kaçtığında, üzerinde çok konuşulan taşınmaz ya da araç bakımından talep hakkı fiilen kullanılamaz hâle gelebilir.
Hâkimin protokolü değiştirmesi ihtimali
TMK uyarınca hâkim, tarafların anlaşmasını uygun bulmadığı takdirde, özellikle çocuğun üstün yararına ilişkin düzenlemelerde değişiklik yapılmasını isteyebilir. Bu ihtimal, protokolün çocuğa ilişkin kısmının gerekçelendirilerek yazılmasını gerektirir. 4787 sayılı Kanun kapsamında görevli aile mahkemesinin bulunmadığı yerlerde dosyanın hangi mahkemede görüleceği de önceden kontrol edilmelidir.
İcra edilebilirlik testi
Metin tamamlandığında, her maddenin sonuna şu soru sorulmalıdır: bu madde ihlal edilirse hangi belgeyle ve hangi yolla icra edilir? Cevabı belirsiz kalan maddeler, HMK anlamında infaz kabiliyeti taşımayan ifadelerdir ve yeniden yazılmalıdır.
Bu rehber genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tarafların ekonomik durumu, çocuğun yaşı ve mal varlığının yapısı protokolün içeriğini değiştirir. Metni imzalamadan önce hukuki görüş almanız önerilir.