Nafakaya ilişkin bir karar elde etmek ile o kararı fiilen tahsil etmek birbirinden farklı iki aşamadır. Uygulamada alacaklı tarafın en sık karşılaştığı sorun, kararın icra edilebilir hâle gelme anının yanlış hesaplanması ve tebligat aksaklıkları nedeniyle takibin boşa düşmesidir. Aşağıda TMK, HMK ve 4787 ekseninde nafaka hükmünün icra takvimi ele alınmaktadır.
Hangi Karar Ne Zaman İcra Edilebilir
Nafaka, dava sonunda hükmedilebileceği gibi yargılama sürerken geçici tedbir olarak da belirlenebilir. Tedbir nafakasına ilişkin ara karar ile hükümle bağlanan nafakanın işleyişi aynı değildir. Bu nedenle takip açılmadan önce elde bulunan belgenin niteliği, karar tarihi ve varsa şerhleri kontrol edilmelidir. Karar örneğinin icra dairesine sunulabilir nitelikte olup olmadığı da baştan doğrulanır.
Tebligat Gecikmesinin Birikmiş Nafakaya Etkisi
Borçluya yapılacak bildirimin gecikmesi, alacağın birikmesine ve tarafların uyuşmazlığın boyutunu farklı algılamasına yol açar. Bu riski azaltmak için şunlar izlenir:
- Kararın borçluya tebliğ tarihi ve tebliğ şekli
- Ödemelerin hangi aya ait olduğunu gösteren açıklamalı banka kayıtları
- Artış oranı öngörülmüşse uygulandığı dönemler
- Kısmi ödemelerin hangi alacağa mahsup edildiği
- Adres değişikliklerinin bildirildiği tarihler
Takip Türünü ve Talebi Doğru Kurmak
- Birikmiş nafaka ile işleyecek aylık nafaka takip talebinde ayrı kalemler hâlinde gösterilir.
- Hesap tablosu aylara bölünmüş biçimde eklenir.
- Karar örneği ve tebliğe ilişkin belge dosyaya konur.
- Borçlunun bilinen adresleri ve iş yeri bilgisi güncel biçimde bildirilir.
- İcra emrinin tebliğ tarihi ayrıca takip edilir.
Borçlu Tarafında İtiraz ve Şikâyet
İlama dayalı takipte borca itiraz yolu, adi takipteki gibi işlemez; burada gündeme gelen daha çok icra emrinin usulüne aykırılığı, hesabın hatalı çıkarılması ya da ödeme yapıldığının belgeyle ortaya konmasıdır. Ödeme savunmasının kabul edilebilmesi için kaydın hangi döneme ait olduğunun anlaşılır olması gerekir; açıklamasız transferler bu noktada zayıf kalır.
Ödememenin Yaptırım Boyutu
Nafaka hükmüne uymamanın icra hukuku içinde ayrı bir yaptırımı bulunur ve bu yol şikâyet usulüyle işletilir. Burada da belirleyici olan tebligat zinciridir: usulüne uygun bildirim yapılmadan başlatılan süreçler sonuç doğurmaz. Ayrıca koşulların değişmesi hâlinde nafakanın artırılması veya azaltılması davasının ayrı bir dava olduğu, takip dosyasından bağımsız yürüdüğü unutulmamalıdır.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır. Kararın türü, tarafların ekonomik durumu ve ödeme geçmişi süreci etkileyeceğinden, takip öncesinde hesap tablosunun hukuki değerlendirmeyle birlikte hazırlanması yararlı olur.