Anlaşmalı boşanmalarda tarafların üzerinde en çok pazarlık yaptığı başlık nafakadır; ancak protokolün asıl sınavı imza anında değil, uygulama aşamasında verilir. TMK ve HMK ile 4787 sayılı Kanun çerçevesinde işleyen süreçte, protokolde yer alan belirsiz bir cümle sonradan yıllarca sürecek bir uyuşmazlığa dönüşebilir. Bu rehber, nafaka protokolünü uygulanabilirlik açısından ele alır.
Nafaka Türlerini Metinde Ayırmak
Protokolde tedbir nafakası, iştirak nafakası ve yoksulluk nafakası ayrı ayrı gösterilmelidir. Bu ayrım yapılmazsa, dava sonrasında hangi kalemin hangi sebeple ödendiği tartışmalı hâle gelir; çocuk ergin olduğunda ya da tarafın durumu değiştiğinde uyarlama talebinin dayanağı belirsizleşir. Her kalem için ödeme günü, ödeme aracı ve hesap bilgisi de metinde yer almalıdır.
Artış Kuralını Ölçülebilir Yazmak
Nafakanın ileriye dönük artışına ilişkin hüküm, uygulanabilir bir ölçüte bağlanmalıdır. Belirsiz ifadeler yerine, artışın hangi ölçüt üzerinden ve hangi dönemde yapılacağı açıkça yazılmalıdır. Ayrıca artış hükmü bulunsa dahi, koşulların esaslı biçimde değişmesi hâlinde artırım veya azaltım davası açma imkânının devam ettiği unutulmamalıdır. Protokolde bu hakkın tümüyle ortadan kaldırıldığı izlenimi veren ifadelerden kaçınılmalıdır.
Çocukla Kişisel İlişkiyi Takvime Bağlamak
Nafaka uyuşmazlıklarının önemli bir kısmı, aslında kişisel ilişkinin belirsizliğinden doğar. Bu nedenle protokolde:
- Hafta içi ve hafta sonu düzeni, teslim ve iade saat ve yerleri gösterilmelidir.
- Tatil dönemleri ve özel günler ayrı satırlarda düzenlenmelidir.
- Şehir dışı ya da yurt dışı seyahatlerde izlenecek usul belirlenmelidir.
- Taraflar arasındaki iletişimin hangi kanaldan yürütüleceği kararlaştırılmalıdır.
Hâkim Onayı Olmadan Metin Sonuç Doğurmaz
Anlaşma protokolü, hâkim tarafından uygun bulunup hükme geçirilmedikçe boşanma bakımından sonuç doğurmaz. Hâkimin özellikle çocuğun menfaatine ilişkin düzenlemelerde değişiklik önerebileceği dikkate alınarak, protokol duruşmadan önce bu ihtimale hazırlıklı hazırlanmalıdır. Duruşmada yapılan sözlü değişikliklerin tutanağa tam olarak geçirilmesi de ayrıca takip edilmelidir.
Ödeme Aksarsa İşleyecek Zincir
Nafakanın ödenmemesi hâlinde ilamlı icra yolu işletilir. Bu aşamada icra emrinin borçluya tebliği belirleyicidir; tebligatın gecikmesi veya usulsüz yapılması, sonraki işlemlerin şikâyet konusu edilmesine yol açar. Ödemelerin banka kanalıyla ve açıklama yazılarak yapılması, sonradan çıkacak ödeme tartışmalarını büyük ölçüde önler. Elden yapılan ödemelerde ise imzalı makbuz alınması gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Protokol metinleri her ailenin koşullarına göre şekillendiğinden, imzadan önce metnin bir hukukçu tarafından uygulanabilirlik yönünden gözden geçirilmesi tavsiye edilir.