Anlaşmalı boşanmada tarafların hazırladığı protokol, çoğu zaman dosyanın tek belgesidir; bu yüzden metindeki her boşluk ileride yeni bir davanın konusu olur. TMK, HMK ve 4787 çerçevesinde ilerleyen bu süreçte usule aykırı işlem, genellikle nafaka maddelerinin belirsiz yazılmasından doğar.
Anlaşmalı Boşanmanın Ön Koşulları
Evliliğin en az bir yıl sürmüş olması, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi ve hakimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerini serbestçe açıkladığına kanaat getirmesi gerekir. Hakim, tarafların ve çocukların menfaatleri bakımından protokolde değişiklik yapılmasını isteyebilir; bu değişiklik taraflarca kabul edilmedikçe boşanma kararı verilmez. Bu nedenle protokol yazılırken hakimin müdahale edebileceği alanlar baştan öngörülmeli, özellikle çocuğa ilişkin maddeler savunulabilir bir gerekçeyle kurulmalıdır.
Nafaka Kalemlerini Birbirine Karıştırmamak
Protokoldeki en yaygın kusur, farklı hukuki niteliklere sahip kalemlerin tek bir rakamda toplanmasıdır. Oysa her kalemin akıbeti farklıdır:
- Tedbir nafakası: yargılama süresince geçerli, karar kesinleşince niteliği değişir
- İştirak nafakası: çocuk yararına, kamu düzenine ilişkin; velayet kendisine verilmeyen ana ya da babanın katkısı
- Yoksulluk nafakası: eşin talebine bağlı, üzerinde serbestçe anlaşılabilen bir kalem
Çocuk adına iştirak nafakasından peşinen vazgeçildiğini gösteren düzenlemeler sonuç doğurmaz; çocuğun ihtiyacı değiştiğinde yeni talep her zaman gündeme gelebilir. Buna karşılık yoksulluk nafakası bakımından yapılan feragat, açık biçimde yazıldığında bağlayıcıdır.
Metni Uygulanabilir Kılan Ayrıntılar
- Nafakanın hangi ayın kaçında, hangi hesaba ödeneceği yazılır.
- Artış ölçütü tek bir kritere bağlanır ve hesaplama yöntemi örneklenir.
- Kişisel ilişkinin gün, saat, teslim ve iade yeri belirtilerek tarif edilir.
- Eğitim, sağlık ve olağanüstü giderlerin hangi tarafa ait olduğu ayrıca düzenlenir.
- Mal rejiminin tasfiyesine ilişkin karşılıklı beyanlar açık yazılır; sessiz kalınan konu ileride ayrı dava olur.
Karardan Sonraki Takvim
Duruşmada verilen kararın ardından gerekçeli karar tebliğ edilir ve istinaf süresi tebliğden itibaren iki hafta olarak işler. Taraflar kanun yoluna başvurmaktan feragat ederse karar daha erken kesinleşir. Kesinleşme yazısı olmadan nüfusa tescil ve icra takibi yapılamayacağından, kesinleştirme işlemi de plana dahil edilmelidir. Koşulların değişmesi halinde nafakanın artırılması, azaltılması ya da kaldırılması için ayrı bir dava yolu her zaman açıktır.
Kısa Not
İyi hazırlanmış bir protokol, boşanmayı hızlandırmaktan çok sonraki yılların uyuşmazlığını önler. Tarafların gelir durumu, çocuk sayısı ve yaşları metnin şeklini belirler. Buradaki açıklamalar genel bilgilendirme amacı taşır; imzadan önce protokolün somut durumunuza göre hukuki yönden gözden geçirilmesi tavsiye edilir.