Miras bırakanın ölümüyle mirasçılar arasında kurulan elbirliği mülkiyeti, paylaşım talebi gündeme gelene kadar çoğu zaman fark edilmez. Oysa terekede ortaklığın giderilmesi, sıradan bir paydaşlık uyuşmazlığından farklı işler ve ilk aylarda alınan kararlar geri dönülemez sonuçlar doğurur. Bu rehber, TMK ve HMK ekseninde mirasçıların usul hatası yapmadan ilerlemesi için hazırlanmıştır.
İlk üç ay neden ayrı bir başlık?
Mirasın reddi için kanunda öngörülen üç aylık süre, terekenin borca batık olup olmadığı bilinmeden geçirildiğinde mirasçıyı beklemediği bir yükümlülükle karşı karşıya bırakabilir. Süre, yasal mirasçılar için kural olarak ölümü öğrenme anından işlemeye başlar. Paylaşım hesabı yapmadan önce terekenin aktif ve pasifinin kabaca çıkarılması, bu üç aylık pencerede atılması gereken ilk adımdır. Terekenin tespiti talebi de bu aşamada değerlendirilir.
Elbirliği mülkiyeti paylaşımı nasıl kilitler?
Elbirliği mülkiyetinde mirasçılar tek başına tasarrufta bulunamaz; kural olarak birlikte hareket edilmesi gerekir. Bu nedenle paylaşım talebi genellikle iki aşamalı ilerler: önce elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi, ardından ortaklığın giderilmesi. Hangi yolun tercih edileceği terekenin yapısına, taşınmaz sayısına ve mirasçıların tutumuna göre değişir.
Dosyayı sağlamlaştıran belge sırası
- Güncel mirasçılık belgesi; önceden alınmış olsa dahi yeni bir mirasçı ortaya çıkmışsa yenilenmesi
- Miras bırakan adına kayıtlı taşınmaz ve araç kayıtlarının tam listesi
- Banka hesapları, ortaklık payları ve borçlara ilişkin döküm
- Varsa vasiyetname veya miras sözleşmesinin açılıp okunmasına ilişkin evrak
- Sağlığında yapılan devirlere dair tapu işlem dosyaları
Usul riskinin yoğunlaştığı noktalar
- Mirasçılardan birinin de vefat etmiş olması ve onun mirasçılarının dosyaya alınmaması
- Yurt dışında yaşayan mirasçıya tebligatın süresinde yapılamaması
- Vasiyetnamenin açılması beklenmeden paylaşım talebinde bulunulması
- Tenkis veya muvazaa iddialarının paylaşım dosyasıyla birlikte planlanmaması
- Kısıtlı ya da küçük mirasçı bulunduğu hâlde temsil sorununun çözülmemesi
Paylaşımda strateji kurmak
Mirasçılar arasında rızai paylaşma her zaman mümkündür ve çoğu dosyada satış yoluyla paylaşımdan daha yüksek değer üretir. Bu nedenle dava açılmış olsa bile, taşınmazların değer farkını dengeleyen bir paylaşım önerisinin hazırlanması yararlıdır. Sağlığında yapılan devirler tartışmalıysa, bunlara ilişkin talepler ile paylaşım talebinin sırası ayrıca planlanmalıdır.
Bilgilendirme
Yukarıdaki çerçeve genel niteliktedir; tereke yapısı, süre başlangıcı ve mirasçı sayısı her dosyada farklı sonuç üretir. Özellikle ret süresi ve mirasçılık belgesi konularında karar vermeden önce hukuki değerlendirme almanız önerilir.