Mirasın reddi, tereke borca batıksa mirasçıyı korur; ancak aynı işlem, saklı paylı mirasçının tenkis ve denkleştirme imkânlarını da etkileyebilir. Türk Medeni Kanunu bu iki kurumu farklı amaçlarla düzenlediğinden, ret kararı verilmeden önce mahfuz pay tablosunun çıkarılması gerekir. Bu rehber, ret ile saklı pay arasındaki gerilimi usul hatası doğurmadan yönetmeye odaklanır.
Ret Kararı Saklı Payı Nasıl Etkiler?
Mirası reddeden kişi mirasçılık sıfatını geçmişe etkili biçimde kaybeder. Bu durumda terekedeki aktiflerden pay talep edemeyeceği gibi, murisin sağlığında yaptığı kazandırmalara karşı tenkis isteme konumu da tartışmalı hâle gelir. Terekenin borca batık olup olmadığı belirsizken verilen aceleci bir ret kararı, aslında var olan bir saklı pay alacağını da beraberinde götürebilir.
Sürenin Başlangıç Anını Belirlemek
Kanunda mirasın reddi için kısa ve hak düşürücü nitelikte bir süre öngörülmüştür. Kritik olan, sürenin hangi andan itibaren işlemeye başladığıdır:
- Yasal mirasçılar bakımından ölümü öğrenme anı
- Atanmış mirasçılar bakımından tasarrufun kendilerine bildirildiği an
- Mirasçının kendisinden önceki mirasçının reddini öğrendiği an
- Küçük ve kısıtlılar bakımından yasal temsilcinin öğrenme anı
Ret Hakkını Düşüren Davranışlar
Terekeye ilişkin olağan yönetim işlemlerini aşan davranışlar, mirası zımnen kabul sonucunu doğurabilir. Banka hesabından çekim yapmak, taşınır malları paylaşmak veya tereke mallarını satmak bu kapsamda değerlendirilebilir. Süre içinde yapılması gereken tek işlem, terekeyi olduğu gibi korumaktır.
Gerçek Ret ile Hükmen Ret Arasındaki Tercih
Terekenin ölüm tarihinde açıkça borca batık olduğu hâllerde mirasın hükmen reddedilmiş sayıldığı kabul edilir ve bu durum tespit davasıyla ileri sürülebilir; süre içinde sulh hukuk mahkemesine yapılan beyan yoluyla gerçekleşen ret ise ayrı bir yoldur. Alacaklı takip başlattığında hangi yolun kullanılacağı, takibin aşamasına göre değişir. İki yolun karıştırılması, görevsizlik ya da hukuki yarar yokluğu itirazlarına açık kapı bırakır.
Tenkis Yolunu Açık Tutmak
Saklı payı zedelenen mirasçı için tenkis davası ayrı süre ve usul kurallarına tabidir. Muris muvazaası iddiası ile tenkis talebinin birlikte mi, terditli mi ileri sürüleceği; tapu ve banka kayıtlarının hangi aşamada isteneceği baştan planlanmalıdır.
Tereke hesapları her dosyada farklı işlediğinden burada anlatılanlar genel çerçeveyle sınırlıdır. Ret beyanında bulunmadan önce mirasçılık belgesi ve tereke envanteri üzerinden hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.