Mirasçılar arasındaki uyuşmazlıklarda iki talep sıkça aynı anda gündeme gelir: terekedeki ortaklığın giderilmesi ve saklı payın korunması. Bu iki talep farklı mahkemelerde görülür ve birbirini etkiler. Hangisinin önce başlatılacağı, çoğu zaman sonucun kendisinden daha belirleyicidir.
Elbirliği Mülkiyeti Engeli
Miras yoluyla intikal eden mallarda mirasçılar arasında kural olarak elbirliği mülkiyeti bulunur. Bu ortaklık sürdüğü sürece paydaşlar tek başlarına tasarrufta bulunamaz. Türk Medeni Kanunu, mirasçılardan birinin sulh hâkiminden elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesini isteyebilmesine imkân tanır. Bu adım atılmadan açılan ortaklığın giderilmesi davasında, terekedeki tüm mirasçıların davada yer alması zorunluluğu gündeme gelir; eksik taraf teşkili dosyayı uzatır.
Saklı Pay Talebi Beklenmeli mi
Mirasbırakanın ölümünden önce yaptığı kazandırmalar saklı payı zedeliyorsa, tenkis talebi ayrı bir dava konusudur ve asliye hukuk mahkemesinde görülür. Tenkis sonucunda payların oranı değişebileceğinden, ortaklığın giderilmesi davası devam ederken tenkis dosyasının bekletici mesele yapılması istenebilir. Aksi hâlde, satış tamamlandıktan sonra elde edilen bedelin dağıtımı tartışmalı hâle gelir.
Başvuru Sırası
- Mirasçılık belgesi temin edilir; itiraz edilen bir belge varsa önce bu sorun çözülür.
- Terekeye dahil taşınmaz ve taşınırlar, tapu ve banka kayıtlarıyla listelenir.
- Sağlararası devirler ve bağışlamalar tarih sırasıyla incelenir.
- Saklı pay zedelenmişse tenkis davası, hak düşürücü süreler gözetilerek açılır.
- Ortaklığın giderilmesi talebi, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesine yöneltilir.
Mahkeme Ayrımının Pratik Sonucu
- Tenkis ve miras sebebiyle istihkak talepleri sulh hukuk mahkemesinde incelenmez.
- Terekenin tespiti ve koruma önlemleri ile esasa ilişkin davalar farklı dosyalarda yürür.
- Yanlış mahkemede açılan davada görevsizlik kararı verilir ve başvuru süresi kaçırılırsa dava açılmamış sayılır.
- Yurt dışında yaşayan mirasçılar bakımından tebligat süresi baştan planlanmalıdır.
Tereke uyuşmazlıklarında acele edilerek satış aşamasına geçilmesi, saklı pay tartışmasını çözmek yerine derinleştirebilir. Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; her terekenin mal varlığı yapısı ve mirasçı bileşimi farklı olduğundan, dava açılmadan önce kayıtların bütünüyle incelenmesi tavsiye edilir.