Miras bırakanın ölümüyle mirasçılar arasında kendiliğinden doğan elbirliği ortaklığı, paylaşma iradesi olmadıkça çözülmez. Tabloya bir de saklı payı zedeleyen sağlararası kazandırma veya vasiyetname eklendiğinde, mirasçının önünde iki ayrı ve farklı hızda işleyen takvim belirir. Bu rehber, tereke ortaklığının giderilmesi ile tenkis talebinin zaman içinde nasıl birlikte kurgulanacağını anlatır.
İki Dava, İki Farklı Saat
Ortaklığın giderilmesi talebi kural olarak süreye bağlı değildir; mirasçı bunu her zaman isteyebilir. Buna karşılık saklı payın korunmasına hizmet eden tenkis talebi, TMK uyarınca hak düşürücü sürelere tabidir: saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir yıllık süre ile her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren işleyen on yıllık süre birlikte gözetilir. Pratikte hata tam burada yapılır: mirasçı önce paylaşımı bekler, tenkis süresi sessizce dolar.
Önce Tereke Fotoğrafı
Plan, mal varlığının donmuş bir görüntüsünü çıkarmakla başlar. Tapu, banka, trafik ve şirket pay kayıtlarının ölüm tarihi itibarıyla derlenmesi; ölümden geriye doğru yapılan devirlerin bedelleriyle listelenmesi gerekir. Bedelsiz görünen veya emsalin belirgin biçimde altında kalan devirler, tenkis değerlendirmesinin çekirdeğini oluşturur. Bu çalışma yapılmadan açılan paylaşım davası, saklı pay tartışmasını kaybedilmiş bir zeminde bırakır.
Sıralama Kararı
- Mirasçılık belgesi temin edilir ve mirasçı çevresi kesinleştirilir.
- Tereke unsurları ile ölümden önceki kazandırmalar ayrı tablolara yazılır.
- Saklı pay ihlali ihtimali varsa tenkis süresi takvimin en üstüne alınır.
- Terekenin korunması gereken bir unsuru varsa geçici koruma tedbirleri ayrıca değerlendirilir.
- Paylaşım talebi, tenkis sonucunun ortaya çıkaracağı yeni pay oranları gözetilerek kurgulanır.
Aile İçinde Anlaşma ile Yargılamayı Sürdürme Arasında
Miras uyuşmazlıklarında tarafların uzun süre birlikte yaşayacak akrabalar olması, sulhün değerini artırır. Mirasçılar arasında yapılacak paylaşma sözleşmesi, taşınmazların kime kalacağını ve denkleştirme ödemelerini serbestçe belirlemeye elverir. Ancak anlaşma metni imzalanırken saklı pay iddiasından feragat edilip edilmediği açıkça yazılmalıdır; kapsamı belirsiz bir anlaşma, sonradan tenkis yolunu da kapatabilir. Anlaşma ihtimali varken bile tenkis süresinin işlemeye devam ettiği unutulmamalıdır.
Bilgilendirme
Burada aktarılanlar genel çerçevedir. Tasarrufun türü, mirasçıların sıfatı ve öğrenme tarihinin nasıl belgeleneceği sonucu belirleyici biçimde etkiler; tereke dosyanızın ayrı ayrı incelenmesi için hukuki destek almanız uygun olur.