Mirasın reddi, miras hukukunda süreye en sıkı bağlı işlemlerden biridir. Terekenin borca batık olup olmadığı henüz belli değilken üç aylık süre işlemeye devam eder ve süre dolduğunda mirasçı, kural olarak mirası kayıtsız şartsız kabul etmiş sayılır. Bu rehber, Türk Medeni Kanunu ve usul kuralları çerçevesinde ret hakkının süre yönünden korunmasına odaklanır.
Sürenin Başlangıcını Doğru Belirlemek
Uygulamada en çok tartışılan nokta, üç ayın hangi günden itibaren sayılacağıdır. Yasal mirasçılar bakımından başlangıç, kural olarak mirasçının murisin ölümünü ve kendisinin mirasçı olduğunu öğrendiği andır. Atanmış mirasçılarda ise ölüme bağlı tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarih esas alınır. Ölüm tarihi ile öğrenme tarihinin farklı olduğu hâllerde, öğrenmenin ne zaman gerçekleştiğini gösteren belgeler daha baştan toplanmalıdır.
İki Farklı Yolu Karıştırmayın
Süresi içinde sulh hukuk mahkemesine yapılan beyanla gerçekleşen ret ile, terekenin ödemeden aczi açıkça belli olduğunda söz konusu olan hükmen ret birbirinden farklıdır. Hükmen redde süre baskısı görece azalır; ancak bu yol alacaklıların takibine karşı açılacak tespit davasıyla ileri sürülür ve aczin varlığını ispat yükü mirasçıdadır. Süresinde beyanda bulunmak varken hükmen redde güvenmek çoğu dosyada gereksiz bir risktir.
Ret Hakkını Düşüren Davranışlar
- Tereke mallarını sahiplenircesine kullanmak veya devretmek
- Terekeden alacak tahsil edip kişisel hesaba geçirmek
- Olağan yönetim sınırlarını aşan tasarruflarda bulunmak
- Mirasçı sıfatıyla borç ödemesi yaparak kabul iradesi göstermek
- Süre dolduktan sonra beyanda bulunmak
Süre Dolmadan Yapılacak Hazırlık
- Veraset ilamı veya mirasçılık belgesi temin edilir.
- Murisin banka, tapu, araç ve icra kayıtları için sorgu talepleri hazırlanır.
- Bilinen borçlar ve teminatlar bir tabloda toplanır.
- Aynı dereceden diğer mirasçıların tutumu öğrenilir; çünkü bir mirasçının reddi payın kime geçeceğini değiştirir.
- Beyan dilekçesi, ölüm ve öğrenme tarihlerini açıkça gösterecek şekilde yazılır.
Reddin Sonrasında Gözden Kaçan Etkiler
Ret beyanı sadece o mirasçıyı etkilemez. Reddeden kişinin payı, mirasın açıldığı anda hayatta olmayan biriymiş gibi kendi altsoyuna geçebilir; bu nedenle küçük çocuklar adına da değerlendirme yapılması gerekebilir. Ayrıca reddin alacaklıları zarara uğratma amacı taşıdığı iddiası ayrı bir uyuşmazlık doğurabilir. Terekede gayrimenkul varsa tapu kayıtlarının durumu ret sonrasında ayrıca takip edilmelidir.
Yukarıdaki bilgiler yol gösterici olup her tereke kendi belge düzeni içinde değerlendirilmelidir. Özellikle öğrenme tarihinin tartışmalı olduğu ve altsoyu etkileyen dosyalarda, süre işlemeye devam ederken hukuki görüş alınması gecikmenin yarattığı zararı büyük ölçüde azaltır.