Mirasın reddi, kâğıt üzerinde basit görünen ancak yanlış yolun seçilmesi hâlinde geri dönülmesi çok güç olan bir işlemdir. Mirasçı, borca batık bir terekeyi devralma riskini bertaraf etmek isterken, hangi usulü izleyeceğini baştan belirlemek zorundadır. Aşağıda TMK ve HMK çerçevesinde reddi miras dosyalarında dava türü seçimi ve başvuru adımları, usule aykırı işlem riski üzerinden ele alınmıştır.
Gerçek Red mi, Hükmen Red mi?
Gerçek red, mirasçının kendi iradesiyle mirası reddettiğini sulh hukuk mahkemesine bildirmesidir; sonuçta bir çekişmesiz yargı işi söz konusudur ve mahkeme beyanı tespit ederek tescil eder. Hükmen red ise mirasbırakanın ödemeden aczinin ölüm anında açıkça belli olduğu hâllerde gündeme gelir; burada mirasın reddedilmiş sayıldığının tespiti istenir ve dava, takip başlatan alacaklıya karşı yöneltilir. İki yolun karıştırılması, husumet yokluğundan ret sonucunu doğurur.
Üç Aylık Sürenin Başlangıcı Tartışmalıdır
Gerçek redde mirasçının, mirasçı olduğunu ve mirasın kendisine geçtiğini öğrendiği andan itibaren üç aylık süre işler. Bu sürenin başlangıcı ölüm tarihi değildir; özellikle sonradan mirasçı olanlar, önceki derecedeki mirasçıların reddini öğrendiklerinde süre işlemeye başlar. Hükmen redde ise kural olarak süre koşulu aranmaz, bu nedenle üç ay geçmiş olsa dahi dosya kapanmış sayılmamalıdır.
Yetkili Mahkeme ve Talep Sonucunun Yazımı
Ret beyanı, mirasbırakanın son yerleşim yeri sulh hukuk mahkemesine yöneltilir. Kendi ikametgâhındaki mahkemeye yapılan başvuru yetkisizlikle sonuçlanır ve bu sırada süre işlemeye devam eder. Dilekçede tüm mirasçıların kimlik bilgileri, veraset ilişkisi ve reddin kayıtsız şartsız olduğu açıkça yazılmalıdır; kısmi ya da şarta bağlı ret geçerli değildir.
Reddi Ortadan Kaldırabilecek Davranışlar
- Terekeye ait taşınırın kullanılması veya satılması
- Mirasbırakanın banka hesabından para çekilmesi
- Tereke alacaklarının tahsil edilmesi
- Miras kalan taşınmazın kira gelirinin toplanması
- Olağan cenaze giderleri dışındaki tasarruflara girişilmesi
Ret Sonrasında İzlenecek Adımlar
- Ret kararının kesinleşme şerhi alınır ve nüfus kaydına işlenmesi takip edilir.
- Sonraki derecedeki mirasçıların bilgilendirilmesi sağlanır.
- Devam eden icra takiplerine karar örneği sunularak takibin mirasçıya yöneltilmesi önlenir.
- Terekenin resmî defterinin tutulması seçeneği ayrıca değerlendirilir.
Reddi miras kararları, tereke aktifinin gerçekten borçtan az olup olmadığına göre değişir. Bu değerlendirme yapılmadan verilen ret kararı, bazen mirasçının kendi zararına sonuç doğurur; dosyanızı bir hukukçuyla birlikte incelemeniz önerilir.