Miras dosyalarında görev sorusu tek bir cevapla geçiştirilemez; aynı tereke üzerinde bazı işler sulh hukuk mahkemesine, bazıları asliye hukuk mahkemesine aittir. Vasiyetname söz konusu olduğunda bu ayrım daha da belirginleşir. Yanlış mahkemede açılan dava, mirasın reddi gibi kısa süreli haklar bakımından telafisi güç sonuçlar doğurur.
Sulh Hukuk Mahkemesinin Alanı
- Vasiyetnamenin açılması ve ilgililere okunması
- Mirasçılık belgesi verilmesine ilişkin talepler
- Terekenin tespiti, defter tutulması ve koruma tedbirleri
- Mirasın reddi beyanının kayda geçirilmesi
- Tereke için temsilci veya yönetici atanması istemleri
Bu işlerin çoğu çekişmesiz yargı niteliğindedir; hızlı sonuçlanır ancak taraflar arasındaki maddi uyuşmazlığı kesin biçimde çözmez.
Asliye Hukuk Mahkemesinin Alanı
Vasiyetnamenin iptali, tenkis, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil, mirastan çıkarmanın iptali ve terekenin paylaşılmasına ilişkin çekişmeli davalar genel görevli asliye hukuk mahkemesinde görülür. Vasiyetnamenin açılması işlemi tamamlandı diye iptal davasının da aynı dosyada görüleceğini düşünmek, uygulamada sık karşılaşılan bir hatadır.
Üç Aylık Süre Hangi Hakka Aittir
Üç aylık süre, mirasın reddi hakkına ilişkindir. Yasal mirasçılar için bu süre kural olarak mirasbırakanın ölümünü ve mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten; vasiyetname ile atanmış mirasçılar bakımından ise tasarrufun kendilerine resmen bildirildiği tarihten işlemeye başlar. Süre içinde ret beyanında bulunulmazsa miras, borçlarıyla birlikte kazanılmış sayılır. Terekenin borca batık olduğu açıkça belliyse kanun ayrıca hükümsüzlük sonucu öngörür; ancak buna güvenmek yerine süresinde ret beyanında bulunmak güvenli yoldur. Vasiyetnamenin iptali davası ise bundan tamamen ayrı bir süreye tabidir ve iptal sebebinin öğrenilmesiyle başlar.
Yer Yönünden Yetki
- Miras davalarında yetkili mahkeme kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesidir.
- Bu yetki, kanunda sayılan miras davaları bakımından kesin niteliktedir; tarafların anlaşmasıyla değiştirilemez.
- Yurt dışında ölüm hâlinde son yerleşim yerinin tespiti nüfus ve adres kayıtlarıyla desteklenmelidir.
- Taşınmazın bulunduğu yer, kural olarak miras davasının yetkisini tek başına belirlemez.
Belge ve Delil Hazırlığı
Nüfus kayıt örneği, ölüm belgesi, vasiyetnamenin aslı veya noter kaydı, tapu ve banka kayıtları, varsa sağlık kurulu raporları ve tanık listesi birlikte hazırlanmalıdır. Ehliyetsizlik iddiası ileri sürülecekse, vasiyetnamenin düzenlendiği tarihe yakın dönemin sağlık kayıtları belirleyici olur.
Kapanış
Bu açıklamalar genel bilgi vermek amacıyla kaleme alınmıştır. Tereke yapısı ve mirasçı sayısı sürecin seyrini değiştirdiğinden, özellikle ret süresi işlerken bir hukukçuya danışmanız yerinde olur.