Miras dosyalarında iki farklı işlem sıkça birbirine karıştırılır: mirasçılık sıfatını gösteren belgenin alınması ile saklı payı zedelenen mirasçının açacağı dava. Birincisi çekişmesiz yargı işi olarak hızla sonuçlanırken, ikincisi süreye bağlı ve çekişmeli bir davadır. İkisinin aynı merciden istenmesi, zaman kaybının en yaygın sebebidir.
Mirasçılık Belgesi Nereden Alınır
Mirasçılık belgesi kural olarak sulh hukuk mahkemesinden veya noterden istenebilir. Ancak mirasçılar arasında yabancılık unsuru bulunması, nüfus kayıtlarının çelişkili olması ya da soybağına ilişkin bir tartışmanın varlığı hâlinde noter yolu kapanır ve talep mahkemeye yöneltilir. Belge alındıktan sonra içeriğine itiraz edilebileceği, belgenin kesin hüküm oluşturmadığı gözden kaçırılmamalıdır.
Saklı Pay Talebi Ayrı Bir Davadır
TMK, altsoy ve sağ kalan eş gibi belirli mirasçılara saklı pay tanır. Bu payı zedeleyen kazandırmalara karşı tenkis talebi ileri sürülür ve bu talep asliye hukuk mahkemesinde görülür. Sulh hukuk mahkemesinden alınan mirasçılık belgesi, tenkis sonucunu kendiliğinden doğurmaz; ayrı bir dava açılması gerekir.
Yetki: Son Yerleşim Yeri Kuralı
- Miras sebebiyle açılan davalarda mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir.
- Bu yetki birçok miras davasında kesindir; taraflar başka bir yer kararlaştıramaz.
- Son yerleşim yeri, nüfusa kayıtlı olunan yer değil fiilen yerleşilen yerdir.
- Terekedeki taşınmaz başka ilde olsa dahi yetki kuralı bu nedenle değişmez.
Hak Düşürücü Sürenin Sessiz Riski
Tenkis davası, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren bir yıl ve her hâlde vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren on yıl geçmekle düşer. Sürenin işlemeye başladığı an çoğu kez tapu kaydının veya vasiyetnamenin öğrenildiği ana bağlandığından, kayıt sorgularının tarihleri belgelenmelidir.
Dosya Kurulurken İzlenecek Sıra
- Nüfus kayıt örneği ve mirasçılık belgesi temin edilir.
- Terekedeki taşınır, taşınmaz ve banka varlıkları listelenir.
- Ölümden önceki devir ve bağışlamalar tarih sırasıyla çıkarılır.
- Tereke tespiti veya ihtiyati tedbir ihtiyacı değerlendirilir.
Aktarılan bilgiler genel çerçeveyi anlatır; her terekenin yapısı ve aile ilişkileri farklıdır. Saklı pay hesabı ile süre başlangıcı için dosyaya özgü bir inceleme yaptırmanız yerinde olur.