Miras bırakanın ölümüyle birlikte hem borçlar hem de haklar mirasçılara geçer. Reddi miras kararı bu tabloya karşı hızlı verilmesi gereken bir karardır; saklı pay tartışması ise çoğu zaman daha sonra gündeme gelir. İki konunun aynı dosyada buluşması, mirasçıları en çok zorlayan durumlardan biridir. Bu rehber, üç aylık ret süresi içinde yapılacak işleri ve saklı pay iddiasının ispatını birlikte ele alır.
Ret Kararı ile Saklı Pay Talebi Aynı Anda Yürür mü?
Mirası reddeden kişi, terekenin aktifinden pay isteyemez. Buna karşılık saklı payı zedelenen mirasçı, mirası kabul ederek tenkis yoluna gidebilir. Dolayısıyla ilk soru "tereke borca batık mı, yoksa devredilmiş malvarlığı nedeniyle mi küçük görünüyor?" olmalıdır. Bu ayrım yapılmadan verilen ret kararı, sonradan geri alınamayan bir sonuç doğurur.
Üç Aylık Sürenin Başlangıcı
Türk Medeni Kanunu uyarınca yasal mirasçılar için ret süresi, mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren üç aydır. Atanmış mirasçılarda ve ölümü sonradan öğrenen mirasçılarda başlangıç tarihi farklılaşabilir. Süre içinde sulh hukuk mahkemesine yapılacak beyan yazılı veya sözlü olabilir; ancak beyan tarihinin tutanağa geçmesi, sonraki alacaklı taleplerine karşı en güçlü belgedir.
Terekenin Gerçek Durumunu Belgelemek
- Tapu, araç ve banka kayıtları için mirasçılık belgesiyle sorgulama yapılır.
- İcra dosyaları ve vergi borçları taranarak pasif tarafı çıkarılır.
- Ölümden önceki dönemde yapılan devirler tarih sırasına dizilir.
- Bedelsiz görünen devirlerde tapu bedeli ile gerçek değer karşılaştırılır.
Bu tablo çıkarılmadan verilen ret veya kabul kararı, çoğu zaman tahmine dayanır. Delil eksikliğinin en pahalı sonucu da tam burada doğar: borç sanılan tereke aslında alacaklı, alacaklı sanılan tereke ise borca batık çıkabilir.
Tenkis ve Muvazaa Yolunda İspat
Saklı payı zedeleyen kazandırmaların geri alınması için açılacak davalarda temel tartışma, devrin gerçek bir satış mı yoksa görünürde bir işlem mi olduğudur. Bu noktada satış bedelinin ödendiğine dair banka kaydının bulunmaması, devralanın ödeme gücünün olmaması ve devrin ölüme yakın tarihte yapılması birlikte değerlendirilir. Tenkis talepleri hak düşürücü süreye tabidir; öğrenme tarihinin belgelenmesi bu yüzden önemlidir.
Başvuru Sırası
- Mirasçılık belgesi alınır ve tereke araştırması tamamlanır.
- Ret kararı verilecekse üç aylık süre içinde mahkemeye beyanda bulunulur.
- Terekede kaçırılma riski varsa koruma tedbirleri talep edilir.
- Saklı pay ihlali görülüyorsa tenkis veya muvazaa davası kurgulanır.
Miras dosyaları aile içi ilişkiler nedeniyle her olayda farklı seyreder ve buradaki anlatım genel bilgilendirmedir. Süre işlemeye başlamışken karar vermek zorunda kaldığınız için, tereke araştırmasını bir hukukçu desteğiyle hızlandırmanız yerinde olur.