Tenkis, saklı payı zedelenen mirasçının kazandırmayı yasal sınıra çekmesini sağlayan bir taleptir. Türk Medeni Kanunu ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu çerçevesinde yürüyen bu davada asıl zorluk hukuki nitelendirme değil, murisin sağlığında yaptığı işlemlerin ve tereke değerinin sayısal olarak ortaya konmasıdır.
Önce Kazandırmaların Envanteri
Tenkis hesabı, ölüm anındaki mal varlığına eklenmesi gereken sağlararası kazandırmalarla birlikte yapılır. Bu nedenle ilk iş, murisin yaşamı boyunca yaptığı devirlerin listesini çıkarmaktır. Taşınmaz devirleri, araç satışları, banka hesaplarından yapılan aktarımlar ve şirket payı devirleri tarih sırasıyla tabloya işlenmelidir. Bu envanter olmadan yazılan dilekçe, hangi kazandırmanın tenkise tabi olduğunu gösteremez.
Değer Tespitinin Zamanı
Hesaplamada esas alınacak değer, kazandırmanın yapıldığı tarihteki bedel ile ölüm anındaki durum arasındaki ilişkiye göre belirlenir. Bu nedenle taşınmazın devir tarihindeki niteliği, imar durumu ve üzerindeki yapılar ayrıca belgelenmelidir. Arsa iken üzerine yapı yapılmış taşınmazlarda, yapının kim tarafından ve ne zaman yapıldığı ayrı bir ispat konusudur.
Toplanacak Belgeler
- Mirasçılık belgesi ve nüfus kayıt örneği
- Tapu kayıtları, akit tabloları ve devir bedelleri
- Banka hesap hareketleri ve kiralık kasa kayıtları
- Varsa vasiyetname veya miras sözleşmesi metni
- Şirket pay defteri ve ortaklık değişikliklerine ilişkin kayıtlar
- Devir dönemine ait değerleme ve imar bilgileri
Saklı Pay Hesabını Ölçülebilir Kılmak
Talep bölümünde yalnızca saklı payın zedelendiğini söylemek yeterli değildir. Mirasçı sayısı, saklı pay oranı ve tereke değeri üzerinden yaklaşık bir hesap gösterildiğinde, talep ölçülebilir hâle gelir. Değerin baştan tam olarak bilinemediği hâllerde talebin nasıl kurulacağı usul bakımından ayrıca planlanmalı; sonradan yapılacak artırım imkânı gözetilmelidir.
Süre ve Öğrenme Anı
Tenkis talebinin süresi, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği ana bağlanır ve mirasın açılmasından itibaren de bir üst sınır bulunur. Bu nedenle öğrenme anını gösteren belge, tıpkı kazandırma kayıtları gibi dosyanın bir parçasıdır. Vasiyetnamenin açılıp okunduğu tutanak veya tapu kaydının çıkarıldığı tarih, bu noktada işlev görür.
Delil Eksikliğinin Sonucu
Devirlerin bedelsiz olduğu iddiası, ödeme yapılmadığını gösteren kayıtlarla desteklenmediğinde satış görünümü esas alınır. Aynı biçimde tereke değeri belgelenmediğinde, hesaplama dosyadaki sınırlı veriler üzerinden yapılır ve sonuç beklenenin altında kalabilir. Kayıtların önemli bölümü kurumlardan talep edilerek temin edilebileceğinden, bu talepler dava dilekçesinde açıkça yer almalıdır.
Buradaki açıklamalar genel bilgi vermek içindir. Tereke yapısı, mirasçı sayısı ve devirlerin niteliği dosyanıza özgü bir hesaplama gerektirdiğinden, talebinizi kurmadan önce hukuki destek almanız yerinde olacaktır.