Saklı payı zedelenen mirasçı bakımından tenkis davası, terekedeki dengeyi yeniden kuran temel araçtır. Ancak bu dava, mirasçının duygusal olarak hazır olduğu anda değil, kanunun öngördüğü takvim içinde açılmak zorundadır. Yetki ve süre birlikte planlanmadığında, esasen haklı bir talep dahi sonuçsuz kalabilir.
Yetki: Mirasbırakanın Son Yerleşim Yeri
TMK, mirasa ilişkin davalarda yetkiyi kural olarak mirasbırakanın son yerleşim yeri mahkemesine bağlar. Mirasçıların farklı illerde yaşaması, taşınmazların başka şehirlerde bulunması ya da vasiyetnamenin başka bir yerde düzenlenmiş olması bu kuralı kendiliğinden değiştirmez. Buna karşılık tereke içindeki taşınmazın aynına yönelik ayrı bir talep gündeme gelirse, o talep için taşınmazın bulunduğu yer bakımından farklı bir değerlendirme yapılması gerekir.
Saklı Payın Hesabı Nasıl Kurulur
Tenkis talebinde asıl teknik çalışma, tereke hesabının doğru kurulmasıdır. Bu hesapta yalnızca ölüm anındaki malvarlığı değil, mirasbırakanın sağlığında yaptığı ve kanunen terekeye eklenmesi gereken kazandırmalar da dikkate alınır. Uygulamada şu kalemler gözden kaçar:
- Görünürde satış, gerçekte bağış niteliğindeki devirler.
- Bir mirasçı lehine yapılan ve denkleştirmeye tabi tutulması gereken kazandırmalar.
- Sigorta ve benzeri ödemelerin terekeyle ilişkisi.
- Devir tarihindeki değil, hesaba esas alınacak değerin belirlenmesi.
Süre: Öğrenme Anı ve Üst Sınır
TMK, tenkis talebi için saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir yıllık süre ile mirasın açılmasından itibaren işleyen daha uzun bir üst sınır öngörür. Buradaki kritik nokta, öğrenme anının ispatıdır. Vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin tutanağın tebliği, tapu kaydının çıkarıldığı tarih ya da tereke tespit dosyasındaki bilgi, öğrenme anının belirlenmesinde kullanılır.
Tebligat gecikmesi burada ne yapar
Vasiyetnamenin açılması sürecinde mirasçılara yapılan tebligat, sürenin başlangıcı bakımından belirleyici olabilir. Adresi bilinmeyen ya da yurt dışında yaşayan mirasçılara tebligat uzun sürdüğünden, bu kişiler bakımından takvim başkalarına göre kayar. Bu nedenle her mirasçı için ayrı bir tebliğ ve öğrenme kaydı tutulmalıdır.
Dosya Hazırlığında Sıra
- Mirasçılık belgesi ve varsa vasiyetname örneği temin edilir.
- Tapu, banka ve ticaret sicili kayıtlarından malvarlığı geçmişi çıkarılır.
- Sağlararası devirler tarih ve bedel bilgisiyle listelenir.
- Öğrenme anını gösteren belgeler ayrı bir başlıkta toplanır.
Bu açıklamalar genel niteliktedir; her terekenin yapısı ve kazandırmaların biçimi farklı sonuçlar doğurabilir. Süre riski nedeniyle, saklı payınızın zedelendiğini düşündüğünüz anda hukuki değerlendirme almanız önerilir.