Tenkis davası, mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalarla saklı paylı mirasçıların paylarını ihlal etmesi hâlinde açılır. Amaç, saklı payı zedeleyen tasarrufları yasal sınıra indirmektir. Türk Medeni Kanunu (TMK) saklı pay ve tasarruf oranını düzenler. Bu rehber, tenkis talebinin nasıl kurgulanacağını ele alır.
Saklı Pay Kimleri Korur?
Saklı pay, mirasbırakanın en yakın kanuni mirasçılarına tanınan ve el uzatılamayan asgari paydır. Altsoy ve eş gibi belirli mirasçılar bu korumadan yararlanır. Mirasbırakanın, saklı paylar dışında kalan tasarruf edilebilir kısım üzerinde serbestçe kazandırma yapabileceği unutulmamalıdır; tenkis yalnızca saklı payı aşan kısma yöneliktir.
Tenkise Tabi Kazandırmalar
- Vasiyetname ile yapılan ölüme bağlı tasarruflar
- Sağlararası yapılan ve mirastan mal kaçırma amacı taşıyan bağışlamalar
- Görünürde satış olup gerçekte bağış niteliğindeki devirler
Her kazandırmanın niteliği ayrı değerlendirilir; tenkiste öncelik sırası da kanunda belirlenmiştir.
Terekenin ve Oranın Hesabı
Tenkis hesabı; mirasbırakanın ölüm anındaki malvarlığına, geri eklenmesi gereken kazandırmaların ilave edilmesiyle bulunur. Bu hesap teknik olduğundan, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) uyarınca bilirkişi incelemesi çoğu zaman kaçınılmazdır. Kazandırma konusu malın değerinin hangi tarihe göre belirleneceği de sonucu doğrudan etkiler.
Sürenin Titizlikle Hesaplanması
Tenkis talebi, saklı paylı mirasçının hakkının ihlal edildiğini öğrenmesinden itibaren işleyen ve ayrıca üst sınırı bulunan sürelere tabidir. Bu süreler hak düşürücü niteliktedir; kaçırılması, esasa hiç girilmeden talebin reddine yol açar. Bu nedenle miras açıldıktan sonra kazandırmaların bir an önce tespiti önemlidir.
Muris Muvazaası ile Karşılaştırma
Uygulamada tenkis ile mirastan mal kaçırma (muris muvazaası) davaları karıştırılır; hukuki sebep ve sonuç farklıdır. Doğru davanın seçilmesi, süre ve ispat stratejisini baştan belirler. Duruma göre iki talebin kademeli olarak ileri sürülmesi de düşünülebilir.
Tenkis hesabı ve süre rejimi teknik değerlendirme gerektirir. Saklı payınızın ihlal edilip edilmediğini belirlemek için miras hukuku alanında bir profesyonelden destek almanız yerinde olur.