Tenkis davası, saklı paylı mirasçının payını zedeleyen kazandırmaların yasal sınıra çekilmesini sağlar. Bu dosyaların ayırt edici özelliği, sürenin zamanaşımı değil hak düşürücü nitelikte olmasıdır: süre geçtiğinde talep, karşı taraf ileri sürmese bile değerlendirilmez. Bu rehber, tenkis talebinin takvimini ve miras paylaşımı süreciyle ilişkisini ele alır.
Sürenin iki basamağı
Tenkis talebi, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren işleyen bir yıllık süreye tabidir. Bunun yanında, vasiyetnamelerde vasiyetnamenin açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren işleyen ve her hâlde uygulanan on yıllık üst sınır bulunur. Öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği çoğu dosyada tartışmalıdır; bu nedenle tapu kaydının çıkarıldığı tarih, vasiyetnamenin okunduğu tutanak ve mirasçılara yapılan tebligatlar saklanmalıdır.
Hangi talep hangi mahkemede
- Mirasçılık belgesi ve terekenin tespiti gibi çekişmesiz nitelikteki işler sulh hukuk mahkemesinin alanındadır.
- Tenkis, muvazaa iddiasına dayalı iptal ve tescil, miras sebebiyle istihkak gibi çekişmeli davalar genel görevli mahkemede görülür.
- Yetki bakımından miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesi esas alınır ve bu kural kesin niteliktedir.
Uygulamada en sık görülen hata, tenkis talebinin miras taksimi görüşmelerine bırakılıp mahkemeye hiç taşınmaması ve bu sırada bir yıllık sürenin dolmasıdır.
Tenkis mi muvazaa mı
Devir işleminin görünürde satış, gerçekte bağış olduğu iddia ediliyorsa gündeme muvazaa tartışması gelir; kazandırma gerçek olmakla birlikte saklı payı aşıyorsa tenkis söz konusudur. İki talebin şartları, süresi ve sonucu farklıdır. Bu nedenle dilekçe kurgusunda talepler kademeli sıralanmalı, hangi delilin hangi iddiayı desteklediği ayrı ayrı gösterilmelidir.
Terekeyi belgeleyen dosya düzeni
- Miras bırakanın ölüm tarihi ve mirasçılık belgesi temin edilir.
- Taşınmaz kayıtları, araç kayıtları ve banka hesap hareketleri için gerekli talepler yapılır.
- Sağlararası kazandırmalar tarih sırasına göre listelenir; her biri için değer tespiti ihtiyacı belirlenir.
- Saklı pay hesabı için tereke aktif ve pasifi ayrı tabloda toplanır.
- Tedbir gereken kalemler varsa devir riski gerekçelendirilerek talep edilir.
Paylaşımla tenkisi birlikte yürütmek
Tenkis kararı, mirasın paylaşılmasını doğrudan sonuçlandırmaz; paylaşım ayrı bir süreçtir. Mirasçılar arasında anlaşma ihtimali varsa müzakere takvimi ile dava süresi aynı tabloda tutulmalı, belirli bir tarihte sonuç alınamazsa dava yoluna geçileceği baştan kararlaştırılmalıdır. Aksi halde uzlaşma beklentisi hak düşürücü sürenin dolmasına yol açabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Kazandırmanın türü, öğrenme tarihi ve mirasçıların sıfatı sonucu doğrudan etkilediğinden, tereke belgeleriyle birlikte hukuki değerlendirme alınması önerilir.