Miras uyuşmazlıklarında en çok hak kaybı, bir vasiyetname ortaya çıktıktan sonra hangi talebin hangi mahkemeye ve hangi süre içinde götürüleceğinin bilinmemesinden doğar. Aynı dosyada birden çok talep bulunduğunda, bunların ayrı ayrı sınıflandırılması gerekir.
Vasiyetname Açıldıktan Sonra Saat İşlemeye Başlar
Vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesince açılıp ilgililere bildirilmesi, birçok talep bakımından sürenin başlangıcını belirler. Bu nedenle tebliğ tarihi belgeye işlenmeli, bildirimin kime ve ne zaman yapıldığı kayıt altına alınmalıdır. Vasiyetnameye itiraz edilmemesi halinde belgenin uygulanacağı unutulmamalıdır.
Sulh Hukuk ve Asliye Hukuk Arasındaki Bölünme
- Terekenin tespiti, defter tutulması ve koruma tedbirleri sulh hukuk mahkemesinin alanındadır.
- Mirasçılık belgesi noterden ya da mahkemeden istenebilir; yabancılık unsuru varsa değerlendirme farklılaşır.
- Vasiyetnamenin iptali ve tenkis talepleri, çekişmeli yargı kapsamında ele alınır.
- Mirasın reddi beyanı, kendi süresi içinde ve sulh hukuk mahkemesine yapılır.
Tenkis, İptal ve Terekeye İlişkin Talepler
Türk Medeni Kanunu, saklı paylı mirasçıların korunması için tenkis talebini öngörür; bu talep, tasarrufun saklı payı zedelediğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen süreye ve ayrıca terekenin açılmasından itibaren işleyen bir üst süreye tabidir. Vasiyetnamenin iptali ise ehliyetsizlik, şekle aykırılık veya iradeyi sakatlayan haller gibi sebeplere dayandırılır ve kendi süre rejimi vardır. Bu iki talep birbirinin alternatifi olabilir; dilekçede terditli biçimde ileri sürülmeleri sık başvurulan bir yöntemdir.
Zamanaşımı ile Hak Düşürücü Süre Farkı
- Talebin hangi süre türüne tabi olduğu belirlenir; hak düşürücü süre resen gözetilir.
- Öğrenme tarihi iddiası, somut belgeyle desteklenir.
- Miras bırakanın ölüm tarihi ile vasiyetnamenin açılma tarihi ayrı ayrı kaydedilir.
- Tapu ve banka kayıtları için gerekli müzekkere talepleri dava dilekçesine eklenir.
- Terekeye dahil malların üçüncü kişilere devri ihtimaline karşı tedbir talebi öngörülür.
Kapanış
Miras dosyalarında delil zamanla kaybolur; tanıkların hatırlaması güçleşir, sağlık kayıtlarına erişim zorlaşır. Bu nedenle beklemek çoğu zaman aleyhe sonuç doğurur. Yazılanlar genel bilgilendirme amaçlıdır ve her tereke kendi koşullarıyla değerlendirilmelidir.