Mirasçılar arasındaki en sık yanılgı, veraset ilamının tek başına hak elde etmeye yettiği düşüncesidir. Oysa mirasçılık belgesi yalnızca sıfatı gösterir; saklı payın ihlal edildiği iddiası ayrı bir dava ve ayrı bir delil kurgusu gerektirir. Bu rehber ikisi arasındaki farkı ve merci seçimini ele alır.
Mirasçılık Belgesinin İspat Değeri
Mirasçılık belgesi, aksi ispatlanabilen bir belgedir. Nüfus kayıtlarına dayanır ve terekenin içeriği, murisin sağlığında yaptığı devirler veya vasiyetnamenin geçerliliği hakkında hiçbir şey söylemez. Dolayısıyla saklı payı ihlal edilen mirasçı için asıl mesele, terekeye dâhil olması gereken değerlerin ortaya konulmasıdır.
Nereye Başvurulur: Sulh Hukuk mu, Asliye Hukuk mu
Mirasçılık belgesinin verilmesi ve terekenin tespiti gibi talepler ile ortaklığın giderilmesi davaları sulh hukuk mahkemesinin; tenkis, muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil, mirasın gerçek paylaşımına ilişkin talepler ise kural olarak asliye hukuk mahkemesinin görev alanındadır. Taşınmaza ilişkin taleplerde yetki, taşınmazın bulunduğu yere göre belirlenir. Talebin yanlış mahkemeye açılması, hak düşürücü sürelerin işlemeye devam ettiği bir gecikme yaratır.
Terekeyi Görünür Kılacak Kayıtlar
- Tapu müdürlüğünden alınacak takyidatlı kayıt ve devir dosyaları
- Banka hesap hareketleri ve kiralık kasa kayıtları
- Trafik, ticaret sicili ve şirket pay kayıtları
- Vasiyetname veya miras sözleşmesinin açılıp okunmasına ilişkin tutanaklar
- Murisin sağlığındaki devirlerde bedelin gerçekten ödendiğini gösteren ya da göstermeyen kayıtlar
Muvazaa ve Bağış İddiasında İspat Yöntemi
- Devrin yapıldığı tarihte murisin ekonomik ve sağlık durumu belgelenir.
- Devir bedeli ile taşınmazın o tarihteki rayiç değeri karşılaştırılır.
- Bedelin ödendiğine dair para akışının bulunup bulunmadığı araştırılır.
- Devralanın ödeme gücü ve mirasçılar arasındaki ilişki tanık ve belgeyle desteklenir.
Tenkis talepleri kanunda öngörülen hak düşürücü sürelere tabidir; bu nedenle saklı payın ihlal edildiği öğrenildiği anda takvim tutulmaya başlanmalıdır.
Bilgilendirme
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir; mirasçı sayısı, devirlerin tarihi ve terekenin yapısı sonucu belirgin biçimde değiştirir. Somut dosyanızda hangi davanın öncelikle açılacağının hukukçuyla birlikte belirlenmesi önerilir.