Saklı payı zedelenen mirasçının açtığı tenkis davasında karşı tarafın ilk savunması çoğu zaman esasa değil süreye ilişkindir. TMK ve HMK ekseninde tenkis hakkı, iki kademeli bir süreye bağlıdır: saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen süre ve her hâlde mirasın açılmasından itibaren işleyen üst süre. Bu rehber, süre ekseninde dava hazırlığını ve itiraz adımlarını ele alır.
Sürenin Başlangıcı Tartışması
Uygulamadaki asıl mücadele, öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği üzerinedir. Mirasçının tereke kapsamını ve yapılan kazandırmaları hangi tarihte öğrendiği; tapu kaydının ne zaman incelendiği, veraset belgesinin alındığı tarih ve terekeye ilişkin yazışmalar üzerinden ortaya konulur. Bu nedenle dava öncesinde tapu, banka ve nüfus kayıtlarının hangi tarihte temin edildiğine ilişkin belgeler mutlaka saklanmalıdır.
Defi Yoluyla Tenkis
Tenkis her zaman dava yoluyla ileri sürülmez. Saklı payı zedelenen mirasçı aleyhine bir talep yöneltildiğinde, tenkis def olarak da ileri sürülebilir ve bu yol süre bakımından farklı bir konumdadır. Karşı tarafın açtığı bir davada savunma yaparken bu imkânın gözden kaçırılması, süresi geçmiş görünen bir hakkın büsbütün kaybedilmesine yol açar.
Hangi Kazandırmalar Tartışılır
- Ölüme bağlı tasarruflar ve vasiyetnameyle yapılan kazandırmalar
- Miras bırakanın sağlığında yaptığı ve saklı payı zedeleyen karşılıksız devirler
- Görünürde satış olarak yapılan ancak bağış niteliği taşıdığı ileri sürülen işlemler
- Sigorta ve benzeri işlemlerle terekeden çıkarılan değerler
Dosyanın Kurulması
- Veraset ilamı alınır ve mirasçılık sıfatı netleştirilir.
- Terekenin ölüm anındaki kapsamı için tapu, banka ve trafik kayıtları istenir.
- Miras bırakanın sağlığındaki devirler tarih sırasına konularak bedel ve rayiç karşılaştırması yapılır.
- Talep, saklı payın oranı üzerinden değil, zedelenen miktar üzerinden kurgulanır.
- Süre savunmasına karşı öğrenme tarihini ortaya koyan belgeler baştan dosyaya eklenir.
Tenkis davalarında dosya, ölümden önceki uzun bir dönemin yeniden kurulmasını gerektirir; bu nedenle belge toplama aşaması yargılamadan daha uzun sürebilir. Terekedeki her kalemin ayrı değerlendirilmesi gerektiğinden ve süre hesabı olayın gelişimine göre değişebileceğinden, dava kararı öncesinde hukuki destek alınması tavsiye edilir.