Miras dosyalarında süre, taraflara nadiren hatırlatılır; buna karşılık kaçırıldığında sonuçları en ağır olan unsur da yine süredir. TMK ve HMK çerçevesinde bu rehber, vasiyetname bulunan terekelerde üç aylık kritik pencerelerin nasıl yönetileceğini ve usule aykırı işlemin hangi aşamalarda ortaya çıktığını ele alır.
Vasiyetnamenin Açılması: Sürelerin Fiilî Başlangıcı
Vasiyetname ele geçiren kişi, bunu gecikmeksizin sulh hukuk mahkemesine teslim etmekle yükümlüdür. Mahkeme vasiyetnameyi açar, okur ve ilgililere tebliğ eder. Bu tebliğ, mirasçıların hem itiraz hem de red yollarını değerlendirmeye başlayacakları fiilî ana işaret eder. Vasiyetnamenin açılması onun geçerli olduğu anlamına gelmez; açılma işlemi tespit niteliğindedir, geçerlilik ayrı bir davanın konusudur.
Üç Aylık Pencerede Ne Yapılmalı
Yasal mirasçılar bakımından mirasın reddi süresi kural olarak ölümü öğrenme tarihinden, atanmış mirasçılar bakımından ise vasiyetnamenin kendilerine tebliğ edildiği tarihten itibaren üç aydır. Bu süre içinde yapılması gerekenler:
- Tereke mevcudu ve borçları için banka, tapu ve icra kayıtları çıkarılır.
- Gerekirse terekenin resmî defterinin tutulması talep edilir.
- Red beyanının kayıtsız şartsız olacağı gözetilerek karar verilir.
- Red kararı verilmeyecekse, tereke malları üzerinde tasarruftan kaçınılır.
- Vasiyetnameye itiraz edilecekse ayrı dava planı hazırlanır.
Usule Aykırı İşlem: Zımni Kabul Tuzağı
Mirasın reddini düşünen mirasçının bu süre içinde tereke mallarını kullanması, kira geliri tahsil etmesi, borç ödemesi veya paylaşım görüşmelerine katılması, red hakkını ortadan kaldırabilecek nitelikte işlemlerdir. Uygulamada en çok kayıp bu noktada yaşanır: kişi henüz karar vermeden fiilî olarak mirası benimsemiş sayılır.
İptal ve Tenkis Taleplerinin Ayrı Takvimi
Vasiyetnamenin şekil eksikliği, ehliyetsizlik veya iradeyi sakatlayan sebeplerle iptali ile saklı payın zedelenmesi hâlinde açılan tenkis davası birbirinden farklı taleplerdir ve süreleri ayrı işler. Her ikisinde de sürenin başlangıcı, ilgilinin tasarrufu ve saklı payının zedelendiğini öğrendiği ana bağlıdır. Bu nedenle tebliğ tarihleri dosyada belgelenmelidir.
Kapanış Notu
Tereke dosyalarında acele edilmemesi gereken tek şey karar, geciktirilmemesi gereken tek şey ise kayıt toplamadır. Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır; mirasçılık sıfatı, vasiyetnamenin türü ve tereke borçlarının yapısı sonucu doğrudan etkileyebileceğinden dosyanın kendi belgeleri üzerinden değerlendirme yapılması gerekir.