Miras uyuşmazlıklarında zaman, çoğu kez mirasçıların aleyhine işler. TMK'nın ölüme bağlı tasarruflara ilişkin hükümleri ile HMK'nın usul kuralları birlikte uygulanır ve vasiyetnamenin iptali, tenkis ve terekeye ilişkin talepler farklı mahkemelerde ve farklı sürelerde ileri sürülür. Bu ayrımı yapmadan tek dilekçeyle ilerlemek, hakların bir kısmının süre yönünden kaybedilmesine yol açabilir.
Yetki: Miras Bırakanın Son Yerleşim Yeri
Miras davalarında kural, miras bırakanın son yerleşim yeri mahkemesinin yetkili olmasıdır. Mirasçıların yaşadığı şehir ya da taşınmazın bulunduğu yer, kendiliğinden yetki doğurmaz. Vasiyetnamenin açılması ve okunması gibi işlemler sulh hukuk mahkemesinde yürürken; iptal ve tenkis talepleri asliye hukuk mahkemesinin görev alanındadır. Dilekçenin başlığı bu ayrıma göre yazılmalıdır.
İptal ile Tenkis Aynı Şey Değil
Vasiyetnamenin iptali, tasarrufun şekil şartlarına aykırılığı, ehliyetsizlik ya da irade sakatlığı gibi sebeplere dayanır ve tasarrufun tümüyle geçersizliğini hedefler. Tenkis ise geçerli bir tasarrufun saklı payı zedeleyen kısmının indirilmesini ister. İki talep birlikte, kademeli biçimde ileri sürülebilir; ancak her ikisinin de süresi tasarrufun ve saklı pay ihlalinin öğrenilmesine bağlı olarak işlemeye başlar ve kanunda üst süreler de öngörülmüştür.
Süreyi Başlatan An Nasıl Belgelenir
- Vasiyetnamenin okunmasına ilişkin tutanağın tebliğ tarihi.
- Mirasçılık belgesinin alındığı tarih ve tereke kayıtlarının incelenme zamanı.
- Tapu ve banka kayıtlarından devirlerin öğrenildiği tarihi gösteren sorgu çıktıları.
- Denkleştirme talebi doğuran sağlararası kazandırmalara ilişkin belgeler.
Terekeyi Korumaya Yönelik Adımlar
Dava süresince tereke mallarının devredilmesi ihtimali varsa, tapu kaydına şerh veya ihtiyati tedbir talebi erken aşamada gündeme getirilmelidir. Ayrıca mirasın reddi, mirastan feragat ya da tereke tespiti gibi işlemlerin kendi süreleri bulunur; bunlar iptal ve tenkis takviminden bağımsız izlenmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi amacı taşır. Vasiyetnamenin türü ve mirasçıların hukuki durumu sonucu belirgin biçimde etkilediğinden, vasiyetnameyi öğrendiğiniz tarihi kaydederek bir avukatla değerlendirmeniz yararlı olacaktır.