Bir vasiyetnamenin açılıp mirasçılara bildirilmesi, çoğu ailede sürecin sonu değil başlangıcıdır. Saklı payı zedelendiğini düşünen mirasçı için bu andan itibaren iki ayrı hukuki yol ve iki ayrı takvim işlemeye başlar: vasiyetnamenin geçersizliğini ileri sürmek ile tenkis talebinde bulunmak. Bu ikisi aynı şey değildir ve karıştırıldığında hak kaybı doğar.
Vasiyetnamenin Açılması Neyi Başlatır?
Sulh hukuk mahkemesince vasiyetname açılıp okunur ve ilgililere tebliğ edilir. Bu tebliğ, itiraz sürelerinin işlemeye başlaması bakımından belirleyicidir. Tebligatın kime, hangi adrese ve hangi tarihte yapıldığı dosyanın ilk kontrol kalemi olmalıdır; çünkü yurt dışında bulunan veya adres değişikliği yapmış mirasçılar bakımından bu nokta sıkça tartışılır.
İki Yol, İki Farklı İddia
- İptal talebi: Vasiyetnamenin şekil şartlarına aykırı düzenlendiği, mirasbırakanın ehliyetinin bulunmadığı ya da irade sakatlığı iddiasına dayanır.
- Tenkis talebi: Vasiyetnamenin geçerli olduğu kabul edilerek, saklı payı aşan kısmının indirilmesini hedefler.
Türk Medeni Kanunu, iptal talebi bakımından öğrenmeye bağlı bir yıllık süre ile tasarrufun açılmasından itibaren işleyen uzun süreleri öngörür. Tenkis talebi ise ayrı bir süre rejimine tabidir. Bu nedenle her iki yol da düşünülüyorsa, sürelerin ayrı ayrı hesaplanıp aynı takvime işlenmesi gerekir.
Şekil Şartlarını Somut Olarak Kontrol Etmek
- El yazılı vasiyetnamede metnin tamamının mirasbırakanın el yazısıyla yazılıp yazılmadığı, tarih ve imzanın bulunup bulunmadığı
- Resmî vasiyetnamede tanıkların sıfatı ve tanık olamayacak kişiler arasında yer alıp almadığı
- Düzenleme tarihindeki sağlık durumuna ilişkin kayıtlar ve varsa hastane belgeleri
- Vasiyetnamenin birden fazla nüshası veya sonraki tarihli bir tasarrufun bulunup bulunmadığı
Aile İçi Anlaşmada Dikkat Edilecek Nokta
Mirasçılar çoğu zaman dava yerine paylaşım üzerinde anlaşmayı tercih eder. Bu tercih makul olmakla birlikte, imzalanacak metnin kapsamı belirleyicidir. Yalnızca belirli bir taşınmaz için yapılan anlaşma, diğer kazandırmalara ilişkin talepleri kapatmayabilir; buna karşılık genel nitelikli feragat ifadeleri, saklı paya ilişkin tüm iddiaları sona erdirecek biçimde yorumlanabilir. Bu nedenle protokolde hangi kalemlerin çözüldüğü ve hangilerinin saklı tutulduğu açıkça sayılmalıdır. Görüşmeler uzarsa süre işlemeye devam edeceğinden, anlaşma ihtimali güçlü olsa dahi son tarihten önce bir iç kontrol günü belirlenmelidir.
Yukarıdaki bilgiler genel çerçeve sunmak amacıyla hazırlanmıştır; vasiyetnamenin türü, tarihi ve tereke yapısı sonucu doğrudan etkilediğinden, süreler dolmadan miras hukuku alanında destek alınması yerinde olur.