Bir vasiyet düzenlemesinin geçerli olması, mirasbırakanın tasarruf serbestisinin sınırsız olduğu anlamına gelmez. TMK, belirli mirasçılara mahfuz pay (saklı pay) tanır; bu payı zedeleyen kazandırmalar tenkis talebinin konusu olur. Uygulamada tartışma ise genellikle hesabın nasıl kurulacağı ve talebin ne zaman ileri sürüleceği üzerinde yoğunlaşır.
Hesap Terekeden Başlar
Saklı payın ihlal edilip edilmediği, doğrudan vasiyetnamedeki oranlara bakılarak değil, tereke üzerinden hesaplanır. Bu hesapta mirasbırakanın ölüm anındaki malvarlığı, borçları ve sağlığında yaptığı bazı kazandırmalar birlikte değerlendirilir. Bu nedenle dosyanın ilk adımı hukuki tartışma değil, envanterdir: tapu, banka, araç ve şirket pay kayıtlarının aynı tarih kesitinde toplanması gerekir.
Öğrenme Anını Belgelemek
Tenkis talebi, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği andan itibaren işleyen bir yıllık süreye ve vasiyetnamelerde açılma tarihinden itibaren işleyen daha uzun bir üst süreye tabidir. Bu nedenle vasiyetnamenin açılıp okunmasına ilişkin sulh hukuk mahkemesi kaydı, dosyanın en kritik belgelerinden biridir. Tebligatın kime, hangi tarihte yapıldığı ayrı bir tabloda tutulmalıdır.
Hangi Dava: Tenkis, İptal ya da Muvazaa
- Vasiyetnamenin şekil şartlarında veya ehliyette sorun varsa iptal talebi gündeme gelir.
- Şekil bakımından sorun yoksa ancak saklı pay zedelenmişse tenkis talebi kurulur.
- Sağlığında yapılan devirler görünürde satış ama gerçekte bağış niteliğindeyse muvazaa iddiası ayrı bir hat açar.
- Bu talepler kimi dosyalarda kademeli olarak birlikte ileri sürülebilir; sıralama hukuki sonucu değiştirir.
Aile İçi Uzlaşma Seçeneği
Miras uyuşmazlıklarında dava, çoğu zaman terekenin tasfiyesini yıllarca askıda tutar. Mirasçılar arasında yapılacak paylaşım sözleşmesi veya kısmi anlaşma, özellikle taşınmazların değer kaybetmesini önleyebilir. Ancak anlaşma metninin hangi talepleri kapsadığı ve saklı paya ilişkin haklardan feragat içerip içermediği açık yazılmazsa, sonraki dönemde yeni bir ihtilaf doğar.
Bilgilendirme
Bu içerik genel niteliktedir ve her tereke kendi belge yapısıyla değerlendirilmelidir. Süreler kısa işlediğinden, vasiyetnamenin açıldığını öğrendiğinizde vakit kaybetmeden hukuki danışmanlık almanız önerilir.