Vasiyetname bulunan terekelerde uyuşmazlık genellikle iki soruda toplanır: vasiyetname geçerli midir ve geçerliyse mirasçıların saklı payına dokunmuş mudur? TMK ve HMK çerçevesinde bu iki soru farklı ispat araçlarıyla cevaplanır; ikisini aynı delil yığınıyla götürmeye çalışmak dosyayı dağıtır.
Vasiyetnamenin Geçerliliği Hangi Delillerle Tartışılır
Şekle ilişkin itirazlarda inceleme büyük ölçüde belgenin kendisi üzerinden yürür: el yazılı vasiyetnamede metnin bütünüyle miras bırakanın el ürünü olup olmadığı, resmî vasiyetnamede ise düzenleme sırasındaki usulün tamamlanıp tamamlanmadığı incelenir. Ehliyet itirazı ileri sürülecekse, tartışma tanık beyanından önce sağlık kayıtlarına dayanmalıdır. Hastane epikrizleri, reçete geçmişi, varsa vesayet veya sağlık kurulu dosyası, vasiyetnamenin düzenlendiği tarihe yakın dönemi kapsayacak şekilde toplanmalıdır.
Tereke Envanterini Delile Dönüştürmek
Paylaşım tartışmalarında en çok vakit kaybettiren şey, terekenin sınırının belirsiz kalmasıdır. Tapu ve araç kayıtları, banka hesap özetleri, ortaklık payları, kiralar ve borçlar tek bir tabloda toplanmalı; her kalemin yanına dayanağı olan belge numarası yazılmalıdır. Miras bırakanın sağlığında yaptığı devirler ayrı bir sütunda tutulduğunda, ileride ileri sürülecek denkleştirme ve tenkis talepleri hazır bir zeminden yürür.
Tenkis ve Muvazaa İddialarında İspat Yükü
Saklı payın zedelendiği iddiası, terekenin devir anındaki değerine ilişkin somut veriyi gerektirir. Muvazaa iddiasında ise devrin bedelsiz olduğunu ya da bedelin gerçekte ödenmediğini gösterecek para akışının ortaya konması beklenir. Banka dekontu bulunmayan, yalnızca beyana dayanan devirlerde ispat yükü ağırlaşır; bu nedenle hesap hareketlerinin devir tarihini kapsayacak genişlikte istenmesi gerekir.
Paylaşma Sözleşmesi mi Dava mı
Mirasçılar arasında yazılı paylaşma sözleşmesi yapılabilmesi, dava yolunun tek seçenek olmadığını gösterir. Anlaşma yolu; tereke küçükse, kalemler kolay değerlenebiliyorsa ve mirasçı sayısı sınırlıysa hem masrafı hem süreyi belirgin biçimde azaltır. Buna karşılık mirasçılardan biri tereke mallarını fiilen kullanıyor ve kayıtları paylaşmıyorsa, önce tereke tespiti ve gerekiyorsa koruma tedbirleri istenmelidir. Anlaşma metni imzalanırken, tenkis ve denkleştirme haklarından hangilerinin kapsandığının açıkça yazılması, sonradan ikinci bir uyuşmazlık doğmasını engeller.
Bu metin bilgilendirme amaçlıdır. Vasiyetnamenin türü, açılma tarihi ve mirasçı yapısı süreleri ve izlenecek yolu değiştirebileceğinden, somut tereke için hukuki destek alınması önerilir.