Bir yakının vefatının ardından mirasçıların gündemine ilk giren belge veraset ilamıdır. Ancak bu belgeyi almak, mirasla ilgili tüm kararların verildiği anlamına gelmez. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, mirasın reddi için ölümün ve mirasçılık sıfatının öğrenildiği tarihten itibaren üç aylık bir süre öngörür ve bu süre, terekenin borçlu olma ihtimalinde en kritik takvimdir.
Veraset İlamı Neyi Gösterir, Neyi Göstermez
Mirasçılık belgesi, kimlerin mirasçı olduğunu ve paylarını gösterir; terekenin neyden oluştuğunu ya da borç durumunu göstermez. Bu nedenle belge alındıktan sonra ayrı bir çalışma gerekir: tapu kayıtları, banka hesapları, araç kayıtları, ortaklık payları ve varsa icra dosyaları taranmalıdır. Mirasın kabulü sonucu doğuran işlemler yapılmadan önce bu envanterin çıkarılması, sonradan geri dönülemeyen tercihleri önler.
Üç Aylık Süre Nereden İşler
Süre, kural olarak mirasçının ölümü ve kendisinin mirasçı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren hesaplanır. Yurt dışında bulunma, mirasçılık sıfatının sonradan ortaya çıkması ya da vasiyetnamenin geç açılması gibi hâllerde başlangıç tarihi değişebilir. Sürenin kaçırılması, mirasın kayıtsız şartsız kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurabileceğinden, tereddüt hâlinde en erken tarih esas alınmalıdır.
Terekenin Borcu Belirsizse Hangi Yol
- Ret: terekenin borca batık olduğu açıksa gündeme gelen doğrudan yol.
- Resmî defter tutulması talebi: borç ve alacakların belirsiz olduğu durumlarda envanterin mahkeme eliyle çıkarılmasını sağlar.
- Terekenin resmî tasfiyesi: mirasçıların kişisel malvarlığına sirayet riskini sınırlamayı amaçlar.
Mirasçılar Arasında Anlaşmazlık Çıkarsa
Paylaşımda uyuşmazlık doğduğunda izlenecek yol, malvarlığının niteliğine göre değişir. Taşınmazlarda ortaklığın giderilmesi, saklı payın zedelendiği iddiasında tenkis, muvazaalı devir iddiasında ise devrin iptaline yönelik talepler farklı ispat yükleri taşır. Bu taleplerin bir kısmı süreye tabidir; devir işlemlerinin tarihleri baştan bir çizelgeye işlenmelidir.
Noter Yolu ile Mahkeme Yolu Arasındaki Fark
Mirasçılık belgesi kural olarak noterden de alınabilir; ancak mirasçılık ilişkisinin tartışmalı olduğu, yabancılık unsuru bulunduğu veya nüfus kayıtlarının çelişkili olduğu hâllerde mahkeme yolu gerekir. Belgeyi hangi merciden aldığınız, itiraz edilmesi hâlinde izlenecek usulü de belirler.
Bu metin genel bilgi vermek üzere hazırlanmıştır; mirasın kapsamı, mirasçıların durumu ve terekedeki mal türleri sonucu değiştirebilir. Özellikle üç aylık süre işlemeye başlamışken karar vermek gerektiğinden, en kısa sürede bir hukukçuya danışılması yararlı olur.