Mirasçılık belgesi alındığı anda tereke tablosu ortaya çıkar ve çoğu zaman saklı pay tartışması da o gün başlar. TMK ve HMK çerçevesinde veraset ilamına itiraz ile saklı payın korunmasına yönelik tenkis talebi birbirinden farklı yollardır; ikisinin karıştırılması hak kaybı doğurur. Bu rehber iki yolu ayırarak başvuru sırasını ve süre riskini ele alıyor.
Veraset ilamına itiraz ile tenkis aynı şey değildir
Mirasçılık belgesi, mirasçıların kim olduğunu ve paylarını gösteren, aksi ispatlanabilir bir belgedir. Belgede yanlış kişi ya da yanlış pay yer alıyorsa mirasçılık belgesinin iptali istenir. Buna karşılık miras bırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar saklı payı zedeliyorsa gündeme gelen talep tenkistir. Birinci yol belgeyi düzeltir, ikinci yol tasarrufun etkisini saklı pay ölçüsünde geri alır.
Tereke fotoğrafı çıkarmadan dilekçe yazılmaz
- Nüfus kayıt örneği ile mirasçılar ve varsa önceden ölmüş mirasçıların altsoyu belirlenir.
- Tapu, banka, araç ve şirket pay kayıtları için tereke araştırması yapılır.
- Miras bırakanın sağlığındaki devirler, bağışlamalar ve ölünceye kadar bakma sözleşmeleri tarih sırasıyla listelenir.
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa açılma tutanağı temin edilir.
- Saklı pay hesabı için terekenin ölüm anındaki değeri esas alınarak bir taslak hesap kurulur.
Süre riski nerede doğuyor?
Tenkis talebi süreye bağlıdır: saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir yıllık süre ile, vasiyetnamelerde açılma tarihinden, diğer tasarruflarda mirasın açılmasından itibaren işleyen on yıllık üst sınır birlikte gözetilir. Öğrenme tarihinin nasıl belgeleneceği çoğu dosyada asıl tartışmadır. Bu nedenle tapu kaydının ne zaman görüldüğü, vasiyetnamenin ne zaman tebliğ edildiği gibi anlar yazılı olarak saklanmalıdır.
Uzlaşma mı, dava mı? Aile dosyalarının özel dengesi
Miras uyuşmazlıklarında dava, aile içi ilişkileri kalıcı biçimde etkiler ve tereke değerini de eritebilir. Buna karşılık uzlaşma görüşmeleri süre işlerken uzadığında hak düşürücü eşik sessizce geçilebilir. Uygulamada dengeli yol, tenkis veya iptal dilekçesini hazır tutup görüşmeye öyle oturmaktır. Anlaşma sağlanırsa paylaşım sözleşmesi ile kimin neyi aldığı ve karşılıklı feragatin kapsamı açıkça yazılmalıdır.
İtiraz dilekçesinde güçlü kurgu
- Hangi tasarrufun, hangi tarihte, hangi bedelle yapıldığı
- Bedelin gerçek değeri karşılamadığı iddiası varsa dayanağı
- Saklı pay oranının mirasçı sıfatına göre gösterilmesi
- Terekeye dahil ve hariç unsurların ayrı ayrı listelenmesi
Bu içerik yalnızca genel çerçeve sunar. Mirasçı sayısı, tasarrufların niteliği ve tarihler değiştiğinde tablo tümüyle farklılaşır; dosyanız için hukuki değerlendirme almanız gerekir.