Bir vasiyetnamenin sulh hukuk mahkemesinde açılıp okunması, mirasçılar için sürecin sonu değil takvimin başlangıcıdır. Bu tarihten itibaren birden fazla süre aynı anda işlemeye başlar ve bunların her biri farklı bir talebe bağlıdır. TMK ve HMK ekseninde, vasiyetnameye yönelik itirazın hangi sırayla kurulacağı aşağıda ele alınmaktadır.
Aynı Anda İşleyen Üç Ayrı Takvim
Vasiyetname okunduktan sonra mirasçılara tebliğ yapılır ve dosyada üç farklı karar noktası doğar. Birincisi mirasın reddi: yasal mirasçılar mirasçı olduklarını öğrendikleri, vasiyetname ile atanan mirasçılar ise atamanın kendilerine resmen bildirildiği tarihten itibaren üç ay içinde reddedebilir. İkincisi vasiyetnamenin iptali istemi; üçüncüsü ise saklı payın ihlal edildiği hâllerde tenkis talebidir. Bu üç yol birbirini dışlayabilir: mirası reddeden mirasçının tenkis isteminde bulunması beklenemez. Bu nedenle ilk yapılacak iş, terekenin borç durumunun kabaca çıkarılmasıdır.
Terekeyi Görmeden Karar Vermeyin
- Tapu, banka ve araç kayıtları için terekenin tespiti yoluna başvurun.
- Murisin sağlığında yaptığı devirleri, tarih ve bedel bilgisiyle listeleyin; muvazaa ve tenkis tartışmaları buradan doğar.
- Borç ve icra dosyalarını sorgulayın; ret kararı için asıl ölçüt budur.
- Vasiyetnamenin şekline ilişkin belgeleri (resmî vasiyetnamede tanık beyanları, el yazılı vasiyetnamede metnin aslı) temin edin.
İptal İsteminin Dayanakları
Vasiyetnamenin iptali talebi genellikle üç eksende kurulur: murisin tasarruf ehliyetinin bulunmaması, iradenin yanılma, aldatma veya korkutma ile sakatlanmış olması ve kanunun aradığı şekil şartlarına uyulmaması. Ehliyet iddiasında sağlık kayıtları, reçete geçmişi ve varsa hastane yatış dosyaları belirleyicidir; bunların vasiyetname tarihine yakın dönemi kapsaması gerekir. Şekil sakatlığı iddiası ise daha somut ilerler: el yazılı vasiyetnamede metnin tamamının murisin el yazısıyla yazılmış olması ve tarih ile imzanın bulunması aranır.
Aile İçi Uzlaşma ile Dava Arasında
- Tereke bölünebilir nitelikteyse, paylaşım protokolü davanın yıllara yayılmasını önleyebilir.
- Uzlaşma metninde tenkis ve muvazaa iddialarından feragat edilip edilmediği açıkça yazılmalıdır.
- Bazı mirasçıların yurt dışında olması, tebligat ve vekâlet süreçlerini uzatarak dava takvimini etkiler.
- Üç aylık ret süresi müzakere nedeniyle durmaz; bu süre yaklaşırken karar verilmelidir.
Uyarı
Yukarıdaki anlatım genel niteliktedir. Vasiyetnamenin türü, murisin son yerleşim yeri ve terekenin bileşimi izlenecek yolu değiştirir; kararınızı vermeden önce dosyanın bir uzmanca incelenmesi yerinde olacaktır.