Miras bırakan, sağlığında yaptığı kazandırmalarla saklı paylı mirasçıların hakkını zedelemişse gündeme tenkis gelir. Bu talebin özelliği, doğrudan bir mal iadesi değil, hesaba dayalı bir düzeltme istemi olmasıdır. Bu nedenle işin ağırlığı dilekçede değil, tereke hesabındadır.
Önce Terekeyi Görünür Kılmak
Tenkis hesabı yapılabilmesi için ölüm anındaki mal varlığının ve sağlararası kazandırmaların birlikte tespit edilmesi gerekir. Bu amaçla tapu kayıtları, banka hesap hareketleri, araç kayıtları ve şirket pay defterleri toplanır. Mirasçılar bu bilgilere ulaşamıyorsa, TMK kapsamındaki terekenin tespiti istemi ayrı bir dosya olarak açılabilir ve tenkis davasının hazırlığı haline gelir. Vasiyetname varsa açılma ve tebliğ tarihleri ayrıca not edilmelidir.
Kazandırmaları Sınıflandırmak
- Ölüme bağlı tasarruflar ile sağlararası kazandırmaların ayrılması
- Görünürde satış olan ancak bedelsiz yapılan devirlerin belirlenmesi
- Denkleştirmeye tabi olabilecek kazandırmaların ayrı tutulması
- Kazandırma tarihindeki değil, hesaba esas alınacak değerin tespiti
Muvazaa iddiası ile tenkis talebi çoğu zaman birbirine karıştırılır. İkisi farklı sonuçlar doğurur: biri devri geçersiz sayarken diğeri saklı payı tamamlamayı amaçlar. Talep ikisini de kapsayacaksa, sıralama ve kademeli talep düzeni dilekçede açıkça kurulmalıdır.
Süre Yönetimi
Tenkis talebi süreye tabidir ve süre, saklı payın zedelendiğinin öğrenildiği anla bağlantılı olarak değerlendirilir. Vasiyetnamenin açıldığı tarih, tapu devrinin öğrenildiği tarih ve ölüm tarihi ayrı ayrı kaydedilmelidir. Uygulamada hak kaybı, çoğunlukla mirasçının devirleri çok sonra öğrendiğini ispat edememesinden doğar; bu nedenle öğrenmeye ilişkin yazışma ve kayıtlar saklanmalıdır.
Aile İçi Anlaşma Seçeneği
Tenkis davaları uzun sürer ve mirasçılar arasındaki ilişkiyi kalıcı biçimde etkiler. Payların yeniden dağıtımı, bedel ödenmesi veya taşınmazın satılıp paylaşılması gibi çözümler, taraflar arasında düzenlenecek bir paylaşma anlaşmasıyla kurulabilir. Böyle bir metin hazırlanırken tüm mirasçıların katılımı, taşınmazlar için resmî şekil ve ödeme takvimi ihmal edilmemelidir; eksik katılım anlaşmayı sonradan tartışmalı hale getirir.
Yukarıdaki anlatım genel bilgilendirme içindir. Terekenin yapısı, kazandırmaların niteliği ve tarihler somut sonucu belirlediğinden, adım atmadan önce belgelerinizle birlikte uzman görüşü almanız uygun olacaktır.