Vasiyetname bulunan terekelerde paylaşım, çoğu zaman vasiyetin geçerliliği tartışmasıyla iç içe yürür. TMK ve HMK çerçevesinde ilerleyen bu süreçte itirazın türü, süresi ve sırası birbirine bağlıdır. Yanlış sırayla açılan dava, esasen haklı bir itirazın sonuçsuz kalmasına neden olabilir.
Açılma ve Okunma Aşamasını Kaçırmamak
Vasiyetname, ölümden sonra sulh hukuk mahkemesince açılıp ilgililere bildirilir. Bu bildirim, mirasçıların itiraz sürelerinin işlemeye başlaması bakımından kritik bir andır. Tebliğ evrakının ne zaman ulaştığı, adres kayıtlarının güncel olup olmadığı ve yurt dışındaki mirasçılara yapılan bildirimler ayrıca not edilmelidir. Bu aşamada sessiz kalmak, sonraki itirazlarda karşı tarafın en çok dayandığı unsurlardan biri hâline gelir.
İptal mi, Tenkis mi
Bu iki talep sıkça birbirinin yerine kullanılır; oysa dayanakları farklıdır. Vasiyetnamenin iptali, ehliyetsizlik, irade sakatlığı veya şekil eksikliği gibi geçerlilik sorunlarına dayanır. Tenkis ise vasiyetnamenin geçerli olduğu kabul edilerek saklı paya yapılan tecavüzün giderilmesini amaçlar. Dilekçede iki talebin birlikte, kademeli biçimde ileri sürülmesi mümkündür; ancak hangi vakıanın hangi talebi desteklediği ayrı ayrı gösterilmelidir.
Ehliyet İddiasında Delilin Toplanma Düzeni
- Vasiyetnamenin düzenlendiği tarihe yakın dönemdeki sağlık kayıtları ve raporlar
- Düzenleme şekline göre noter kayıtları, tanık beyanları ve el yazısı incelemesine esas belgeler
- Aynı döneme ait diğer hukuki işlemler ve bunlarda gösterilen irade
- Miras bırakanla ilgili banka ve tapu işlemlerinin kronolojik dökümü
Terekenin Korunması İçin Erken Adımlar
İtiraz süreci uzun sürebileceğinden, bu arada tereke unsurlarının el değiştirmesi riski doğar. Terekenin tespiti ve gerektiğinde koruma tedbirlerine başvurulması, sonradan açılacak davanın konusuz kalmasını önler. Taşınmazlar bakımından tapu kaydına şerh imkânının değerlendirilmesi, banka hesapları bakımından ise mevcudun kayıt altına alınması bu aşamada gündeme gelir.
Paylaşıma Geçiş ve Uzlaşma Seçeneği
- Mirasçılık belgesinin alınması ve pay oranlarının tereddütsüz belirlenmesi
- Terekedeki aktif ve pasiflerin listelenmesi, borçların paylaşım öncesi netleştirilmesi
- Elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi seçeneğinin değerlendirilmesi
- Mirasçılar arasında paylaşım sözleşmesi yapılabiliyorsa, bunun şekil şartlarına uygun düzenlenmesi
- Anlaşma sağlanamazsa ortaklığın giderilmesi yoluna ilişkin planın hazırlanması
Yukarıdaki sıralama genel bir çerçevedir; miras bırakanın işlemleri, mirasçıların sayısı ve terekedeki malvarlığının niteliği süreci önemli ölçüde değiştirebilir. Süreye bağlı talepler söz konusu olduğundan, vasiyetnamenin bildirimini takiben vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme yaptırılması önerilir.