Miras dosyalarında iki ayrı şey sık sık birbirine karıştırılır: mirasçılık belgesinin alınması ile mirasın reddi gibi süreye bağlı işlemlerin yapılması. Veraset ilamı almak süreye tabi değildir; ancak mirasın reddi başta olmak üzere bazı işlemler için Türk Medeni Kanunu üç aylık bir süre öngörür. Bu süre kaçırıldığında sonuç, terekedeki borçların mirasçıya geçmesine kadar varabilir.
Belge Nereden Alınır?
Mirasçılık belgesi, koşulları varsa noterden ya da sulh hukuk mahkemesinden alınabilir. Yabancılık unsuru taşıyan, nüfus kayıtlarında çelişki bulunan veya mirasçılık sıfatı tartışmalı olan hâllerde noter yolu kapanır ve mahkemeye başvurmak gerekir. Yanlış mercie yapılan başvuru burada özellikle maliyetlidir; çünkü kaybedilen haftalar üç aylık sürenin içinden gider.
Üç Aylık Sürenin Başlangıcı
Sürenin ne zaman başladığı, mirasın reddi dosyalarındaki asıl tartışma konusudur. Yasal mirasçılar bakımından kural olarak ölümün öğrenilmesi esas alınır; bu tarihin somut olayda ne zaman gerçekleştiği ise ispat meselesidir. Bu nedenle ölüm haberinin ulaştığı tarihi gösteren kayıtlar, yurt dışındaysanız giriş çıkış bilgileri ve size yapılan bildirimler baştan saklanmalıdır.
Delil Eksikliği Nerede Ortaya Çıkar?
- Terekedeki borcun varlığını gösteren banka veya icra kayıtlarına ulaşılamaması
- Murisin sağlığında yaptığı devirlere ilişkin tapu ve banka geçmişinin toplanmaması
- Nüfus kayıtlarındaki isim ve tarih farklılıklarının düzeltilmemiş olması
- Yurt dışında düzenlenmiş belgelerin usulüne uygun onay ve çevirisinin bulunmaması
- Mirasçılar arasındaki fiilî paylaşımın yazılı hâle getirilmemesi
Ret Kararı ve İtiraz Adımları
- Talebin reddi hâlinde gerekçe okunur; eksiklik belge yönünden mi, sıfat yönünden mi belirlenir.
- Belge eksikliği söz konusuysa aynı belgeler tamamlanarak yeniden başvurulabilir.
- Mirasçılık sıfatı tartışmalıysa itiraz kanun yoluna taşınır ve nüfus kayıt örneği ile birlikte sıfatı gösteren tüm belgeler sunulur.
- Süre yönünden ret varsa, sürenin başlangıç tarihine ilişkin delil ayrıca ileri sürülür.
- Karşı mirasçıların itirazı hâlinde, mirasçılık belgesinin iptali istemiyle açılacak dava ihtimali de değerlendirilir.
Terekenin borca batık olup olmadığı konusunda tereddüt varsa, defter tutulması talebi gibi ara yollar da gündeme gelebilir; bu tercih doğrudan üç aylık takvimle ilişkilidir.
Miras dosyaları aile yapısına ve murisin malvarlığının dağılımına göre çok farklı sonuçlar verir. Süreye bağlı bir işlem yapmadan önce mutlaka bir hukukçudan görüş alınması önerilir.