Tenkis, saklı paylı mirasçının payının tasarruflarla zedelenmesi halinde başvurulan bir denkleştirme yoludur. TMK'nın miras hükümleri ile HMK'nın ispat ve dava usulüne ilişkin kuralları arasında gidip gelen bir dosya türü olduğu için, tereke sürecinde işleyen kısa süreler ile tenkis planlaması çoğu zaman aynı anda yürütülmek zorundadır. Mirasın reddi için tanınan üç aylık süre gibi kısa pencerelerde alınan kararlar, sonradan tenkis stratejisini de bağlar.
Terekenin Fotoğrafını Çekmeden Dava Kurgulanmaz
Tenkiste ilk iş, murisin ölüm tarihindeki malvarlığını değil, sağlığında yaptığı kazandırmaları da içeren geniş resmi çıkarmaktır. Ölümden önceki devirler, bağışlar, ölüme bağlı tasarruflar ve sigorta benzeri kazandırmalar aynı tabloda toplanmadığında, hesaplama daha başlangıçta eksik kalır. Saklı pay hesabı bir matematik işlemidir; girdi eksikse sonuç da tartışmalı olur.
Sırasıyla Yapılması Gerekenler
- Veraset ilamı ve nüfus kayıtlarıyla mirasçı çevresi kesinleştirilir.
- Tapu, banka ve trafik kayıtları ölüm tarihine ve öncesine yönelik olarak istenir.
- Vasiyetname veya miras sözleşmesi varsa açılma ve tebliğ tarihleri not edilir.
- Kazandırmalar tarih sırasına dizilir, her biri için değer tespiti yöntemi belirlenir.
- Talep, öncelik sırası ve terditli yapı gözetilerek yazılır.
Süre Yönetiminde Kritik Eşikler
Tenkis talebinde süre, çoğunlukla saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesine bağlanır. Bu nedenle öğrenme anını gösteren belge, dosyanın en değerli parçalarından biridir. Tebliğ mazbatası, tapu kaydına erişim tarihi ya da bankadan bilgi alındığı tarih gibi kayıtlar saklanmalıdır. Bu kayıtlar yoksa zamanaşımı savunması karşısında elde yalnızca beyan kalır.
Delil Eksikliğinin En Pahalıya Mal Olduğu Noktalar
- Kazandırma tarihindeki değerin belgelenmemesi, yalnızca bugünkü değerle ilerlenmesi
- Denkleştirmeye tabi kazandırmalar ile tenkise tabi olanların ayrıştırılmaması
- Murisin tasarruf ehliyetine ilişkin sağlık kayıtlarının zamanında istenmemesi
- Diğer mirasçıların aldığı payların dosyaya hiç yansıtılmaması
- Öğrenme tarihine dair yazılı bir dayanağın bulunmaması
Talep Reddedilirse Ne Değişir
Ret gerekçesi çoğu zaman esasa değil, hesaplamaya veya süreye ilişkindir. Bu ayrımı yapmadan aynı taleple ilerlemek sonucu değiştirmez. Gerekçe hesaplama yöntemine dayanıyorsa yeni bir değerleme ekseni, süreye dayanıyorsa öğrenme anını gösteren belgeler öne çıkarılmalıdır. Terekede paylaşım devam ediyorsa, koruyucu taleplerle esas talebin birlikte yürütülmesi de düşünülmelidir.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirmedir. Miras dosyalarında akrabalık yapısı, kazandırmaların niteliği ve tarih sıralaması sonucu doğrudan etkilediğinden, kendi terekeniz için belgelerinizle birlikte hukuki görüş almanız önerilir.