Bir vasiyetname sulh hukuk mahkemesinde açılıp mirasçılara bildirildiğinde tereke için iki ayrı takvim aynı anda işlemeye başlar. Bir yanda mirası reddetmek isteyen mirasçı bakımından Türk Medeni Kanunu uyarınca üç aylık süre, diğer yanda vasiyetnamenin içeriğine karşı ileri sürülecek taleplerin hazırlık dönemi vardır. Bu iki takvimi tek bir sayfada tutmamak, esasen haklı olan dosyalarda bile sonuca gidilememesine yol açar.
Bildirim Eline Ulaştığında İlk Kontroller
İlk iş, tebliğ zarfının ve mahkeme yazısının tarihini kayda geçirmektir. Vasiyetnamenin açılması bir tespit işlemidir; içeriğin geçerliliği bu aşamada tartışılmaz. Bu nedenle mirasçının yapması gereken, kendisine hangi tarihte hangi belgenin bildirildiğini belgelemek ve terekedeki malvarlığının fotoğrafını çıkarmaktır. Tapu, banka ve şirket pay kayıtları bu aşamada istenmezse, sonraki aşamada tereke küçültülmüş olarak karşınıza çıkabilir.
Ret Kararı ile İtiraz Kararını Ayırmak
Mirasın reddi ile vasiyetnameye itiraz birbirinin alternatifi değildir; farklı sonuçlar doğuran ayrı tercihlerdir. Tereke borca batıksa üç aylık süre içinde ret yönünde karar vermek gerekir. Buna karşılık saklı payın zedelendiği veya vasiyetnamenin şekil ya da ehliyet yönünden sakat olduğu düşünülüyorsa, terekeyi kabul edip talep ileri sürmek daha isabetli olabilir. Karar verilmeden önce terekenin aktif ve pasifinin kaba bir dökümü çıkarılmalıdır.
Delil Eksikliğinin Bu Dosyalardaki Görünümü
- Miras bırakanın vasiyetname tarihindeki sağlık durumuna ilişkin hastane ve reçete kayıtlarının hiç istenmemesi
- El yazılı vasiyetnamede karşılaştırmaya esas alınacak eski yazı örneklerinin toplanmaması
- Sağlığında yapılan devirlerin tapu ve banka hareketleriyle eşleştirilmemesi
- Tanıkların yalnızca genel kanaat aktaran ifadelerle sınırlı kalması
- Terekedeki taşınmazlar için değer tespitine dayanak oluşturacak belge hazırlanmaması
Başvuru Dosyasının Kurulması
- Mirasçılık belgesi ve vasiyetnamenin onaylı örneği dosyanın ilk sırasına konur.
- Miras bırakanın son yıllarına ait sağlık, banka ve tapu kayıtları için ayrı ayrı istem hazırlanır.
- Talepler kademeli yazılır: öncelik ve terditli talepler baştan ayrıştırılır.
- Üç aylık ret süresi ile hazırlık işlerinin bitiş tarihleri aynı takvimde işaretlenir.
- Diğer mirasçıların tutumu, olası bir anlaşma senaryosu bakımından değerlendirilir.
Süre Yönetiminde Gözden Kaçan Nokta
Üç aylık süre her mirasçı için aynı anda başlamayabilir; öğrenme anı kişiden kişiye değişir. Bu nedenle ortak bir tarihten hareket etmek yerine her mirasçı için ayrı başlangıç anı belirlenmelidir. Yurt dışında bulunan mirasçılarda tebligatın tamamlanma anı ayrıca kontrol edilmelidir.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Terekenin yapısı, vasiyetnamenin türü ve mirasçıların sayısı sonucu değiştirebileceğinden, karar vermeden önce dosyanın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.