Mirasçılar çoğu zaman veraset ilamını basit bir evrak sanır ve belgeyi aldıktan sonra sürecin tamamlandığını düşünür. Oysa veraset ilamı yalnızca mirasçı sıfatını ve payları gösteren bir belgedir; hangi merciden ve hangi dava türüyle isteneceği yanlış seçildiğinde, tereke işlemlerinin tamamı geriye dönük olarak tartışmalı hâle gelir.
Noter mi, Sulh Hukuk Mahkemesi mi
Mirasçılık belgesi kural olarak noterden de istenebilir. Ancak mirasçılar arasında yabancılık unsuru bulunması, nüfus kayıtlarının belgeyi düzenlemeye elverişli olmaması, evlat edinme, soybağının çekişmeli olması gibi hâllerde noter talebi karşılayamaz ve sulh hukuk mahkemesine başvurmak gerekir. Noterden alınamayacak bir dosyada zaman kaybedip sonra mahkemeye gitmek, yalnızca gecikme yaratmakla kalmaz; bu arada işleyen mirasın reddi gibi süreleri de tüketebilir.
Talebin Niteliği Dava Türünü Belirler
Mirasçılık belgesinin verilmesi TMK ve HMK çerçevesinde çekişmesiz yargı işidir; hasım gösterilmeden, dilekçe ve nüfus kayıtlarıyla yürütülür. Buna karşılık mevcut bir belgenin gerçek mirasçılık durumunu yansıtmadığı iddia ediliyorsa, artık çekişmesiz yargıdan çıkılır ve iptal talebi diğer mirasçılara yöneltilerek ileri sürülür. Aynı dilekçede hem belge talebi hem iptal istenmesi, görev ve taraf teşkili yönünden usul sorunu doğurur.
Yanlış Belgenin Zincirleme Etkisi
Hatalı düzenlenmiş bir ilamla yapılan tapu intikali, banka hesaplarının paylaştırılması veya araç devri, belge sonradan iptal edildiğinde tek tek geri alınması gereken işlemlere dönüşür. Bu nedenle belgede yer alan pay oranları, sağ kalan eşin zümreye göre değişen payı ve varsa mirastan feragat, ret ya da mirasçılıktan çıkarma kayıtları intikal işlemlerinden önce kontrol edilmelidir.
Süreleri Tek Takvimde Toplamak
- Ölüm tarihi yazılır; mirasın reddi için öngörülen süre bu tarihe göre işaretlenir.
- Vergi beyannamesi için kanunda öngörülen süre aynı çizelgeye eklenir.
- Nüfus kayıt örneği ve varsa vasiyetname açılış tutanağı temin edilir.
- Belge talebinin noter mi mahkeme mi olduğu, yabancılık ve çekişme kriterine göre kararlaştırılır.
- Belge alındıktan sonra intikal işlemleri için ayrı bir kontrol tarihi belirlenir.
Mirasçılık belgesi istenmesi bir süreye bağlı olmasa da, terekeye ilişkin diğer haklar zaman içinde tükenebilir. Somut dosyanızda hangi başvurunun önce yapılması gerektiğini, aile ve tereke yapınızı bilen bir hukukçuyla değerlendirmenizi öneririz.