Mirasçılar arasındaki uyuşmazlıkların önemli bir bölümü, mirasçılık belgesi alındıktan sonra hangi davanın hangi sırayla açılacağının planlanmamasından kaynaklanır. TMK ve HMK çerçevesinde hazırlanan bu rehber, veraset ilamının sağladığı ve sağlamadığı şeyleri ayırır, saklı payı zedelenen mirasçının izlemesi gereken usul sırasını ve sulh ile dava arasındaki tercihin zamanlamasını anlatır.
Mirasçılık Belgesi Neyi Kanıtlar, Neyi Kanıtlamaz
Mirasçılık belgesi, kimlerin mirasçı olduğunu ve pay oranlarını gösterir; terekedeki malların kime kalacağını ya da sağlığında yapılan kazandırmaların geçerli olup olmadığını belirlemez. Bu ayrım kavranmadığında, veraset ilamı alındığı için hakkın güvenceye alındığı sanılır ve saklı paya ilişkin süreler işlemeye devam eder. Belge alındıktan sonraki ilk iş, terekenin kapsamının çıkarılmasıdır.
Tereke Fotoğrafını Çekmek
Saklı pay hesabı, ölüm anındaki malvarlığı ile mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmaların birlikte değerlendirilmesini gerektirir. Bu nedenle şu kalemler ayrı başlıklar altında toplanır:
- Tapu kayıtları ve varsa devir işlemlerinin tarihleri
- Banka hesap hareketleri ve ölüm tarihindeki bakiyeler
- Şirket pay defteri ve ortaklık kayıtları
- Sağlığında yapılan bağış ve devir işlemlerine ilişkin belgeler
- Terekeden yapılan ödemeler ve borç kayıtları
Saklı Pay Hesabının Usul Sırası
Saklı payın zedelendiği kanaatine varılırsa tenkis talebi gündeme gelir. Bu talep, TMK uyarınca saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren işleyen bir yıllık ve her hâlde belirli bir üst süreye bağlanmış zamanaşımına tabidir. Öğrenme anının ne zaman gerçekleştiği çoğu dosyada tartışmalı olduğundan, tapu ve banka kayıtlarının hangi tarihte temin edildiği belgelenmelidir. Devir işleminin görünürdeki türü ile gerçek amacı arasında fark bulunduğu düşünülüyorsa, muvazaa iddiasının tenkis talebiyle ilişkisi baştan kurgulanmalıdır.
Sulh Görüşmesi ile Dava Arasında Karar
Aile içi paylaşımlarda anlaşma, hem maliyeti hem de ilişkilerin zedelenmesini azaltır. Ancak görüşmeler yıllara yayıldığında zamanaşımı savunmasıyla karşılaşma ihtimali artar. Pratik çözüm, görüşme takvimine bir son tarih koymak ve o tarihe kadar yazılı bir paylaşım protokolü kurulamazsa dava dilekçesini hazır bekletmektir. Paylaşımda anlaşma sağlanırsa protokolün tapu ve banka işlemlerini de kapsayacak şekilde uygulanabilir yazılması gerekir.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeveyi anlatır. Her terekenin yapısı, mirasbırakanın işlemleri ve mirasçıların sıfatı farklı sonuçlar doğurabileceğinden, adım atmadan önce dosyanızın bir hukukçu tarafından incelenmesinde yarar vardır.