Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına yönelik itirazların büyük kısmı esasa girilmeden sonuçlanır; çünkü iptal davası, dava açma hakkının belgelenmesine ve kısa bir hak düşürücü süreye bağlıdır. TTK bu davayı belirli kişilere ve belirli koşullara özgülemiştir. Bu rehber, toplantı gününde alınması gereken kayıtlardan başlayarak dava dosyasının nasıl kurulacağını ele alır.
Dava Hakkı Toplantı Salonunda Doğar
Toplantıda hazır bulunan pay sahibinin iptal davası açabilmesi, karara olumsuz oy vermesine ve bu muhalefetini tutanağa geçirtmesine bağlıdır. Sözlü olarak dile getirilen ancak tutanağa yazdırılmayan itiraz, sonradan ispat edilemez. Muhalefet şerhi yazdırılırken hangi gündem maddesine ve hangi gerekçeyle karşı çıkıldığı açıkça belirtilmelidir; genel ifadelerle yazılan şerh, dava dilekçesindeki iddiaları taşımaya yetmeyebilir. Toplantıya çağrının usulsüz olması, gündemin duyurulmaması gibi hâllerde ise muhalefet koşulu aranmayan durumlar gündeme gelebilir.
Toplanması Gereken Belgeler
- Toplantı tutanağı ile hazır bulunanlar listesinin onaylı örneği.
- Çağrı ilanı, gündem ve pay sahiplerine gönderilen bildirimlere ilişkin kayıtlar.
- Vekâletname örnekleri ve temsil yetkisine ilişkin belgeler.
- Finansal tablolar, yönetim kurulu raporu ve denetim belgeleri.
- Toplantı öncesi ve sonrası ortaklar arasındaki yazışmalar.
İptal, Butlan ve Yokluk Ayrımı
Her sakatlık aynı sonucu doğurmaz. Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırılık iptal sebebi oluştururken; pay sahibinin vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran ya da anonim şirketin temel yapısına aykırı düşen kararlar bakımından butlan gündeme gelir. Bu ayrım önemlidir: iptal davası kısa bir hak düşürücü süreye tabiyken, butlanın tespiti istemi bu süreye bağlı değildir. Süre geçtiği düşünülen dosyalarda kararın niteliği bu yönden yeniden değerlendirilmelidir.
Süre ve Mahkeme
İptal davası, karar tarihinden itibaren işleyen üç aylık hak düşürücü süre içinde ve şirket merkezinin bulunduğu yer asliye ticaret mahkemesinde açılır. Bu süre uzatılamaz ve resen dikkate alınır. Ticaret sicil müdürlüğüne yapılan itiraz ya da şirkete gönderilen ihtarname, dava süresini durdurmaz. Kararın tescil edilmiş olması hâlinde, tescilin sonuçlarını sınırlamak için yürütmenin geri bırakılması niteliğindeki tedbir talebi ayrıca ileri sürülmelidir.
Bu değerlendirmeler genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır. Şirketin türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantının yapılış biçimi sonucu değiştirebileceğinden, genel kurul kararına itiraz düşünülüyorsa süre işlemeye başladığı için gecikmeden hukuki değerlendirme alınması yerinde olur.