Ortaklar arasındaki çekişmelerde tahkim, hızlı ve gizli bir çözüm vaadiyle tercih edilir. Ancak 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu kapsamındaki her uyuşmazlık tahkime elverişli değildir; bu ayrımı gözden kaçıran taraf, aylar sonra yetkisizlik ya da tahkime elverişsizlik sonucuyla karşılaşabilir.
Tahkim Şartı Nerede Yazılı?
İlk kontrol edilecek nokta, tahkim iradesinin nerede yer aldığıdır. Pay sahipleri sözleşmesindeki bir tahkim kaydı ile esas sözleşmeye konulan kayıt aynı sonucu doğurmaz. Esas sözleşmeye konulan kaydın şirketi ve sonradan pay devralanları bağlayıp bağlamadığı, kaydın kapsamına ve kuruluş ya da değişiklik usulüne göre değerlendirilir. Şirketler topluluğu bulunan yapılarda ise sözleşmeyi imzalamamış grup şirketinin tahkim kaydıyla bağlı sayılması kural olarak mümkün değildir.
Hangi Talepler Tahkime Elverişlidir?
Ortaklar arasındaki tazminat, pay devri, rekabet yasağı ve kâr payı alacağı gibi taraf iradesine bırakılmış talepler tahkime elverişli kabul edilir. Buna karşılık organların tescili, şirketin feshi ve iflas gibi kamusal denetim ya da sicil müdahalesi gerektiren istemler bakımından tablo farklıdır. Genel kurul kararlarının iptali istemlerinin tahkime elverişliliği ise doktrinde ve uygulamada tartışmalıdır; bu nedenle karma talep içeren dosyalarda taleplerin ayrıştırılması gerekir.
Delil Düzeni: Ticari Defterler ve Elektronik Kayıtlar
- Ticari defterlerin ve eklerinin dönemsel olarak listelenmesi
- Yönetim kurulu ve genel kurul karar defterlerindeki imza ve tarih silsilesinin karşılaştırılması
- Banka hareketleri ile defter kayıtları arasındaki farkların tabloya dökülmesi
- Kurumsal e-posta ve mesajlaşma kayıtlarının hukuka uygun biçimde elde edildiğinin gösterilmesi
- Bağımsız denetim veya mali müşavir raporlarının dosyaya eklenmesi
Ticari defterlerin sahibi lehine delil olabilmesi usule uygun tutulmalarına bağlıdır; bu nedenle karşı tarafın defterlerine dayanılacaksa bu husus başvuru dilekçesinde açıkça belirtilmelidir.
Yanlış Mercie Başvurmanın Doğurduğu Riskler
Geçerli bir tahkim şartı varken mahkemeye gidilmesi hâlinde karşı taraf ilk itiraz olarak tahkim itirazında bulunabilir. Aksi durumda, yani tahkime elverişli olmayan bir talep hakem heyetine götürüldüğünde, verilecek karar iptal davasına konu olabilir ve geçen süre içinde zamanaşımı riski doğabilir. Bu ikili risk nedeniyle başvuru yolu, dilekçe yazılmadan önce ve gerekiyorsa ihtiyati tedbir talebiyle birlikte belirlenmelidir.
Kararın Uygulanabilirliği
Hakem kararının icra edilebilmesi için icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir. Yabancılık unsuru taşıyan dosyalarda tanıma ve tenfiz aşaması ayrıca planlanmalı, tahkim yeri ve dil seçimi bu ihtimal düşünülerek yapılmalıdır.
Bu metin genel bilgi sunar; ortaklık yapınıza ve sözleşme metninize göre sonuç değişebileceğinden, tahkim şartının kapsamı konusunda dosyaya özgü bir inceleme yapılması önerilir.