Çek ve senede dayalı uyuşmazlıklarda taraflar çoğu zaman borcun gerçekte ödendiğini anlatmaya çalışır; oysa kambiyo senetlerine özgü takip yolunda tartışma, hangi iddianın hangi belgeyle ispat edilebileceği sorusu etrafında döner. TTK ve TBK hükümleri çerçevesinde işleyen bu alanda yanlış mercie yapılan itiraz, takibi durdurmadığı gibi tazminat riskini de büyütür.
İtirazın Muhatabı İcra Mahkemesidir
Kambiyo senetlerine özgü takipte borca veya imzaya yönelik itiraz, icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır. Genel haciz yolundaki takiplerde alışılmış olan daireye itiraz refleksi burada sonuç doğurmaz ve süre işlemeye devam eder. Ayrıca imzaya itirazın açıkça ve ayrıca belirtilmesi gerekir; genel ifadelerle yazılan dilekçe imza incelemesi talebini kapsamayabilir.
Delil Sözleşmesinin Sınırı
Taraflar aralarındaki uyuşmazlıkta belirli delillerle ispat yapılacağını kararlaştırabilir. Böyle bir düzenleme ticari ilişkilerde ispat yükünü öngörülebilir kılar; ancak sınırsız değildir. Kesin delil hâline getirilen ticari defterler, cari hesap ekstreleri veya elektronik yazışmalar, kambiyo senedinin kendine özgü ispat rejimini tümüyle ortadan kaldırmaz. Sözleşme metni hazırlanırken hangi delilin hangi olgu için geçerli olacağının ayrı ayrı yazılması, sonraki aşamada kapsam tartışmasını önler.
Menfi Tespit ve İstirdat Ayrımı
- Takip sürerken borçlu olunmadığının tespiti isteniyorsa menfi tespit davası gündeme gelir.
- Ödeme yapıldıktan sonra paranın geri alınması isteniyorsa istirdat davası açılır.
- Her iki davada da takibin durması kendiliğinden gerçekleşmez; ayrıca tedbir talep edilmelidir.
- Teminat ve tazminat riski, talebin kurgusuna göre değişir.
Senedin Kambiyo Vasfını Yitirmesi Hâlinde
Kambiyo vasfı kalmayan senet, taraflar arasındaki temel ilişkinin delili olmayı sürdürebilir. Bu durumda alacaklı genel hükümlere göre dava açabilir; ancak ispat yükü değişir ve senedin dayandığı ilişkinin ortaya konması gerekir. Borçlu bakımından savunma ise artık senedin şekil şartları üzerinden değil, temel borç ilişkisinin varlığı üzerinden kurulur.
Bu içerik genel bilgi vermek amacıyla hazırlanmıştır; kambiyo takiplerinde süreler kısa ve sonuçları ağır olduğundan, ödeme emri elinize ulaştığında belgelerle birlikte hukuki değerlendirme almanız önerilir.