Anonim ve limited şirketlerde genel kurul kararlarına yönelik itirazlar, hem çok kısa bir süreye hem de kesin bir merci kuralına tabidir. Bu iki başlıkta yapılan hata, kararın içeriği ne kadar sakat olursa olsun sonucu değiştirebilir.
Dava Nerede Açılır
TTK uyarınca genel kurul kararının iptali davası, şirket merkezinin bulunduğu yerdeki asliye ticaret mahkemesinde görülür. Bu yetki kuralı kamu düzenine ilişkindir; ortağın kendi yerleşim yerinde dava açması veya uyuşmazlığı genel hükümlere göre asliye hukuk mahkemesine taşıması sonuç doğurmaz. Şirketin fiilî faaliyet yeri ile ticaret sicilindeki merkezi farklıysa, esas alınacak olan sicil kaydıdır.
Üç Aylık Hak Düşürücü Süre
İptal davası, karar tarihinden itibaren üç ay içinde açılmalıdır. Bu süre hak düşürücüdür; hâkim tarafından resen gözetilir ve uzatılmaz. Toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren ortak bakımından muhalefetin tutanağa geçirilmiş olması ayrıca aranır. Bu nedenle genel kurul günü tutulan tutanak, sonradan telafisi olmayan bir delildir; muhalefet şerhinin gerekçesiyle birlikte yazdırılması gerekir.
İptal, Butlan ve Yokluk Ayrımı
Her sakatlık iptal davasına konu olmaz. Kanunun emredici hükümlerine, ortakların vazgeçilmez haklarına veya sermayenin korunmasına aykırı kararlar bakımından butlan gündeme gelir ve bu tespit süreye bağlı değildir. Çağrının hiç yapılmadığı gibi ağır sakatlıklarda ise karardan söz edilemeyeceği ileri sürülebilir. Üç aylık süre kaçırıldığında ilk incelenmesi gereken başlık budur; talebin doğru nitelendirilmesi, kapanmış görünen bir yolu açabilir.
Delil Sözleşmesi Her Şeyi Bağlamaz
Taraflar HMK çerçevesinde delil sözleşmesi yapabilir ve belirli vakıaların yalnızca belirli delillerle ispatını kararlaştırabilir. Ancak bu sözleşme, hâkimin resen araştırma yükümlülüğü bulunan ve kamu düzenini ilgilendiren alanlarda beklenen etkiyi göstermez. Şirketler hukukunda ticari defterler, pay defteri, toplantı ve müzakere tutanakları ile hazır bulunanlar listesi çoğu zaman belirleyicidir; bunların ibrazının istenmesi dilekçede açıkça talep edilmelidir.
Dava Öncesi Kontrol Listesi
- Çağrı usulü, gündem ve ilan tarihlerinin sicil kayıtlarıyla karşılaştırılması
- Toplantı ve karar nisaplarının hesaplanması
- Vekâletnamelerin ve temsil belgelerinin geçerliliği
- Kararın tescil ve ilan edilip edilmediği
- Kararın icrasının geri bırakılması talebinin dilekçeye eklenmesi
Konusu para alacağı veya tazminat olan ticari davalarda arabuluculuk dava şartıdır; iptal talebi bu kapsamda değerlendirilmese de aynı ilişkiden doğan alacak talepleri için ayrı bir yol izlenmesi gerekebilir. Somut olayın sicil kayıtlarıyla birlikte incelenmesi, doğru yolun seçilmesi bakımından belirleyicidir.