Haksız rekabet iddiaları çoğu zaman hızlı hareket gerektirir; ancak acele edilerek açılan davalar en çok görev ve yetki noktasında takılır. Rakibin fiiline ilişkin somut delil toplanmadan, dava hangi mahkemede görülecek sorusu yanıtlanmadan atılan adım, hem süre hem masraf kaybına yol açar. Aşağıda TTK ve TBK ile HMK usul kuralları ekseninde, 6102 sayılı Kanun uygulamasında izlenecek sıra ele alınıyor.
Görev: ticari dava ve asliye ticaret mahkemesi
Haksız rekabetten kaynaklanan uyuşmazlıklar niteliği gereği ticari dava sayılır ve asliye ticaret mahkemesinde görülür. Asliye ticaret mahkemesi bulunmayan yerlerde bu sıfatla asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Görev kuralı kamu düzenindendir; taraflar aksini kararlaştıramaz ve mahkeme yargılamanın her aşamasında kendiliğinden gözetir. Dosyanın asliye hukuk mahkemesinde açılması, görevsizlik kararıyla birlikte yeniden başvuru zorunluluğu doğurur.
Yetki seçenekleri ve itirazın zamanı
Yetki, görevden farklı olarak çoğu halde kesin değildir. Davacı bakımından genel yetkili yer davalının yerleşim yeri olmakla birlikte, haksız fiil niteliğindeki eylemlerde eylemin gerçekleştiği veya zararın meydana geldiği yer mahkemesi de gündeme gelir. İnternet üzerinden yürütülen tanıtım ve karalama iddialarında zararın doğduğu yerin belirlenmesi ayrı bir tartışmadır. Davalı taraf için kritik nokta zamanlamadır: yetki itirazı ilk itirazlardan olduğundan cevap dilekçesi süresi içinde ve sebepleriyle birlikte ileri sürülmelidir, aksi halde mahkeme yetkili hale gelir.
Dava şartı arabuluculuk hangi taleplerde devrede
Ticari davalarda konusu bir miktar paranın ödenmesi olan alacak ve tazminat talepleri için arabulucuya başvuru dava şartıdır. Buna karşılık haksız rekabetin tespiti, fiilin durdurulması ve sonuçlarının ortadan kaldırılması gibi eda ve tespit talepleri farklı değerlendirilir. Dilekçede hem tazminat hem men talebi birlikte ileri sürülecekse, para alacağına ilişkin kısım bakımından arabuluculuk adımının tamamlanmış olması gerekir.
İhtiyati tedbir talebinin kurgusu
Süregelen bir fiil söz konusuysa asıl korumayı çoğu kez tedbir kararı sağlar. Tedbir talebinde şu unsurlar somutlaştırılmalıdır:
- Fiilin devam ettiğini gösteren güncel ve tarihli kayıtlar
- Gecikme halinde doğacak zararın neden telafi edilemez olduğu
- Talebin kapsamı: hangi ürün, hangi tanıtım, hangi mecra
- Teminat konusunda hazırlık ve teminat miktarına ilişkin öneri
Delil: algı, kayıt ve bilirkişi
Haksız rekabet değerlendirmesi büyük ölçüde ortalama alıcı nezdinde yaratılan izlenime dayanır. Bu nedenle ürün ambalajı, ilan metni, alan adı, arama sonuçları ve müşteri yazışmaları tarihli biçimde arşivlenmelidir. Dijital içeriklerde tespit anının belgelenmesi, içeriğin sonradan değiştirilmesi ihtimaline karşı önem taşır.
Yukarıdaki değerlendirmeler genel çerçeve sunar. Somut olayda fiilin niteliği, tarafların konumu ve talep yapısı farklı bir yol izlenmesini gerektirebileceğinden, dava açılmadan önce dosyanın bütün olarak incelenmesinde yarar vardır.