Genel kurul kararı alındıktan sonra ortaklar bakımından kritik olan süre, kararın tescil ve ilan edilmesine kadar geçen kısa aralıktır. Bu aralıkta yapılmayan bir tedbir talebi, sonradan iptal davası kazanılsa bile fiilî durumun geri döndürülmesini zorlaştırır. TTK sistematiği bu nedenle iptal davasıyla tedbir talebini birlikte planlamayı gerektirir.
Önce Kararın Sakatlık Türünü Belirleyin
Genel kurul kararlarına yönelik itirazlar tek bir kalıba sığmaz. Kanuna, esas sözleşmeye veya dürüstlük kuralına aykırılık iddiası iptal davasının konusudur. Buna karşılık ortağın vazgeçilmez haklarını ortadan kaldıran, eşit işlem ilkesini ihlal eden veya anonim şirketin temel yapısını bozan kararlar bakımından butlan tartışması gündeme gelir. Çağrı usulüne uyulmaması ya da toplantının hiç yapılmamış olması gibi hâllerde ise yokluk iddiası ileri sürülür. Bu üç ihtimalin süreleri ve dava açabilecek kişiler aynı değildir.
Dava Açma Ehliyeti ve Muhalefet Şerhi
İptal davası açabilmek bakımından toplantıda hazır bulunup karara olumsuz oy veren ve muhalefetini tutanağa geçirten ortağın konumu ile toplantıya çağrılmayan ortağın konumu farklıdır. Muhalefet şerhinin tutanağa yazdırılmaması, en sık karşılaşılan ehliyet sorunudur. Yönetim kurulu üyeleri bakımından ise kararın uygulanmasının kişisel sorumluluk doğuracağı hâller ayrıca değerlendirilir.
Tedbir Talebini Etkili Hâle Getirmek
- Talep, dava dilekçesiyle birlikte ve ayrı bir başlık altında yazılır.
- Kararın icra edilmesi hâlinde doğacak zararın telafisi güç nitelikte olduğu somut biçimde açıklanır.
- Tescilin durdurulması isteniyorsa, ticaret sicili müdürlüğüne müzekkere yazılması açıkça talep edilir.
- Teminat konusunda mahkemenin takdiri bulunduğundan, teminat yatırmaya hazır olunduğu bildirilir.
- Sermaye artırımı, pay devri veya yönetim değişikliği gibi geri dönüşü zor işlemler öncelikli olarak gösterilir.
Görevli ve Yetkili Mahkeme
Şirketler hukukundan doğan bu uyuşmazlıklar asliye ticaret mahkemesinin görev alanındadır. Yetki bakımından ise şirket merkezinin bulunduğu yer esas alınır; ortakların ikametgâhı yetkiyi değiştirmez. Tedbir talebinin genel hükümlere göre başka bir mahkemeden istenmeye çalışılması, hem gecikmeye hem de talebin reddine yol açar. TBK hükümleri ise ancak ortaklar arası sözleşmesel ilişkiler bakımından tamamlayıcı biçimde gündeme gelir.
Dava Sonrası Uygulama Sorunları
Kararın iptaline hükmedilmesi hâlinde bu sonucun sicile yansıtılması ayrı bir işlemdir. Bu arada üçüncü kişilerle kurulmuş ilişkilerin akıbeti ayrıca tartışılacağından, tedbir aşamasında alınacak kararın kapsamı sonradan doğacak bu sorunları da azaltır.
Bu açıklamalar genel çerçeve niteliğindedir. Şirket türü, esas sözleşme hükümleri ve toplantı tutanağının içeriği sonucu değiştirebileceğinden, dava ve tedbir talebi hazırlanmadan önce dosyaya özgü değerlendirme yapılması gerekir.