Ticari hayatta çek ve senetten doğan uyuşmazlıklarda ilk tartışma çoğu zaman yetkili mahkeme ve icra dairesi üzerinedir. TTK ve TBK çerçevesinde bu rehber, kambiyo senetlerinin takibi ile itiraz hattını ele alır.
Kambiyo Senedinin Geçerlilik Unsurları
Bir çekin veya bononun kambiyo senedi sayılabilmesi için kanunda aranan zorunlu unsurları taşıması gerekir. Vade, keşide yeri, imza ve bedel gibi unsurlardaki eksiklik, senedin kambiyo vasfını ve dolayısıyla takip yolunu değiştirebilir.
Yetki Konusu Neden Önemli
Kambiyo senetlerine özgü takipte yetki, çoğunlukla ödeme yeri ve tarafların durumuna göre belirlenir. Yetkisiz icra dairesinde başlatılan takibe süresinde yetki itirazında bulunulması gerekir; aksi halde yetki kesinleşebilir.
İtiraz aşamasında incelenecekler
- Senedin kambiyo vasfını taşıyıp taşımadığı
- Borca ve imzaya itiraz ayrımı
- Zamanaşımı sürelerinin dolup dolmadığı
- Yetki ve tebligat düzeninin doğruluğu
Borca ve İmzaya İtiraz Ayrımı
Kambiyo takibinde imzaya itiraz ile borca itiraz farklı sonuçlar doğurur. İmza inkârı, takibin durması için ayrı bir usul gerektirebilir. Bu ayrımın baştan doğru yapılması, savunmanın yönünü belirler.
Zamanaşımı ve Def'iler
Çek ve bonolarda başvuru haklarının tabi olduğu zamanaşımı süreleri, senedin türüne ve tarafların sıfatına göre değişir. Ayrıca senedin dayandığı temel ilişkiye bağlı def'iler belirli koşullarda ileri sürülebilir.
Her kambiyo dosyası; senedin biçimi, taraf ilişkisi ve takibin başlatıldığı yere göre farklı bir savunma gerektirir. Yetki ve itiraz sürelerini kaçırmamak için erken bir hukuki değerlendirme önemlidir.